Opinie

‘Persoonsvolgende financiering is meer vloek dan zegen’

Martine Heiremans, Marc Cautreels

Twee ouders zien het persoonsvolgend budget van hun zonen met een beperking met meer dan twintig procent verminderen. “We maken ons ernstig zorgen over de toekomst van onze kinderen.”

persoonsvolgende financiering

© Unsplash / AbsolutVision

Vraaggestuurde zorg

Er is de laatste jaren veel veranderd in de zorg voor mensen met een beperking.

De introductie van de persoonsvolgende financiering in 2017 was voor iedereen een omwenteling. Vraaggestuurde zorg kwam in plaats van aanbodgestuurde zorg. De cliënt krijgt voortaan een persoonsvolgend budget waarmee hij zorg kan inkopen. Een principe waar niemand tegen kan zijn.

Een visie in lijn met het VN-verdrag inzake rechten van personen met een handicap. En toch, velen die er gebruik van maken of in de gehandicaptenzorg werken, hebben zeer gemengde gevoelens rond de persoonsvolgende financiering.

‘Vraaggestuurd en budgetneutraal botsen met elkaar.’

Helaas werd het mooie principe van vraaggestuurde zorg vanaf dag één geweld aangedaan. De mooie voornemens werden ondergeschikt aan de rauwe realiteit van de budgettaire beperkingen opgelegd door de Vlaamse overheid.

Vraaggestuurd werken en budgetneutraliteit botsen met elkaar. Financiële grenzen opleggen aan vraaggestuurd werken, doet het principe oneer aan. Het reduceert vraaggestuurde zorg terug tot zorg gestuurd door de middelen die de overheid ter beschikking stelt.

Schaarste

Diezelfde budgetneutraliteit heeft niet alleen een goede implementatie van de persoonsvolgende financiering genekt, maar is ook de hele gehandicaptenzorg om zeep aan het helpen.  Budgetneutraliteit creëert een schaarste aan middelen. Aan de zorgverstrekkers en cliënten om te bepalen hoe en waar deze schaarse middelen ingezet moeten worden.

Zo ontstaan er verkeerde discussies. Sommigen zien anderen onterecht als concurrenten. Het vechten tegen de bierkaai leidt na een tijd tot gelatenheid. Sociaal ondernemerschap wordt een onmogelijke opdracht.

Het is hoog tijd dat de politiek mensen met een handicap ernstig neemt. Budgetneutraliteit is immers een politieke keuze. Het is geen gevolg van te weinig middelen. Nee, het is een beslissing van de Vlaamse regering.

Historische verschillen

Naast budgetneutraliteit doen ook de fameuze ‘historische verschillen’ persoonsvolgende financiering de das om.

‘Sociaal ondernemerschap wordt een onmogelijke opdracht.’

Het principe van gelijk budget voor gelijke zorg is vanaf dag één met de voeten getreden. In 2016 werden de budgetten van de cliënten berekend volgens de subsidies die de voorzieningen op dat moment ontvingen. Dus niet op basis van de individuele zorgzwaarte van de cliënt.

Dit zorgde ervoor dat een cliënt uit voorziening x meer of minder budget had dan een cliënt uit voorziening y, ook al hadden ze dezelfde zorgzwaarte en hetzelfde zorggebruik. Het budget van de cliënt werd immers niet louter berekend op zijn zorgzwaarte en het zorggebruik, maar was afhankelijk van de subsidie die de voorziening toen ontving.

Correctiefase

De Vlaamse overheid trekt deze situatie vanaf 2020 recht, gespreid over een periode van acht jaar. Dat deze correctiefase noodzakelijk is, daar bestaat geen discussie over. De historische verschillen zijn onrechtvaardig en hadden nooit mogen bestaan.

Maar tegelijk past de Vlaamse overheid geruisloos opnieuw het principe van de budgetneutraliteit toe. In plaats van alle cliënten het budget te geven waar ze vanuit hun zorgzwaarte recht op hebben, worden de te schaarse middelen herverdeeld. Het gevolg: alle cliënten krijgen een budget dat te klein is om de nodige zorg in te kopen.

‘Cliënten krijgen een te klein budget.’

Veel cliënten, ook mensen met een zwaar zorgprofiel, spelen binnen de voorziening waar onze kinderen wonen en werken tot 27 procent van hun persoonsvolgend budget kwijt. Daardoor kan er minder personeel ingezet worden om de zorg voor cliënten te garanderen. Met als gevolg minder activiteiten, grotere groepen en voor veel cliënten meer kans op gedragsproblemen.

Als het maar budgetneutraal is. Althans voor de Vlaamse overheid. Het is beangstigend te zien hoe gelaten er gereageerd wordt op deze maatregelen. Wij ouders gaan opnieuw een periode van onzekerheid tegemoet.

Onze zonen hebben een hoge zorgvraag en nood aan gespecialiseerde begeleiding. Toch zien ze, weliswaar over een periode van acht jaar, hun budget verminderen met meer dan 20 procent. Indien men louter de historische verschillen had weggewerkt, had deze vermindering maximaal 7 procent mogen bedragen.

Zorggarantie

Om de getroffen gebruikers te sussen, schermt de Vlaamse overheid met de zogenaamde ‘zorggarantie’.

Concreet betekent dit dat zowel de ondersteuningsfuncties als de ondersteuningsfrequenties dezelfde blijven. “Hoe die ondersteuning wordt ingevuld, kan wel licht wijzigen.” De formulering ‘licht wijzigen’ boezemt weinig vertrouwen in.

‘De zorggarantie is voorwaardelijk.’

Bovendien is de zorggarantie voorwaardelijk. Indien de gebruiker sinds de introductie van persoonsvolgende financiering het contract met de zorgaanbieder wijzigde, vervalt de garantie.

Begrijpe wie begrijpen kan: wie, naar de geest van persoonsvolgende financiering, zorg inkocht bij meerdere zorgaanbieders, verliest zijn zorggarantie. Wij hebben zorg ingekocht bij andere zorgvoorzieningen en hebben dus geen recht op deze zorggarantie. We maken ons dan ook ernstige zorgen over de toekomst van onze kinderen.

We hadden gehoopt op een Vlaams regeerakkoord dat hoop en perspectief biedt aan mensen met een handicap. En aan wie dagelijks het beste van zichzelf geeft bij het zorgen voor hen. Het bleek ijdele hoop.

Persoonsvolgende financiering lijkt in plaats van een zegen, steeds meer op een vloek.

Reacties [9]

  • André Cornille

    Mijn 40-jarige zoon is ernstig gehandicapt (autistisch en mentaal gehandicapt) en zal 30% meer krijgen… binnen acht jaar. Hij heeft al 25 jaar 30% te weinig gekregen. Dat maakt me ontzettend boos, maar ik kan de klok niet terugdraaien. Ik zet mij al 35 jaar in als vrijwilliger in de gehandicaptensector (ik ben 11 jaar voorzitter van de Vlaamse Vereniging Autisme geweest en ik ben al 25 jaar actief in de gebruikersraad/collectief overlegorgaan van de voorziening van mijn zoon). Ik voel mij bekocht. De Vlamingen betalen nagenoeg 70% van de belastingen, realiseren 81% van de Belgische export,… Toch heeft de Vlaamse regering geen geld om de wachtlijsten in de gehandicaptensector weg te werken (1,6 miljard euro) en al helemaal niet om iedere persoon met een handicap de zorg te geven die hij/zij nodig heeft (4,1 miljard euro). Hoe kan dat?

  • Jan Rombouts

    Knap onder woorden gebracht waar het om draait.
    Wij hadden gehoopt op een sociale bewogen Vlaamse regering met een doortastend beleid en droomden al mee van een Scandinavisch model .

    Niet enkel voor onze dochter maar ook voor alle andere zorgbehoevenden en hun omgeving die over minder middelen beschikken dan een doorsneegezin.

  • Peggy

    Het is gewoon een politiek machtsspel, jammer genoeg. Schone schijn noem ik dat! Is idd voeding voor de media hoe het er werkelijk aan toe gaat.

  • CHANTAL JANSSENS

    Het zou fijn zijn, te zien of te horen, dat ook deze dagdagelijkse realiteit aan bod komt in onze televisieprogramma’s. Mooie en verbindende televisie met het leven zoals het is en de strijd die daarbij komt kijken. En luisterdagen met bekwame mensen, die mensen loodsen doorheen het bos en de bomen en de hele papierwinkel. En dat het ook niet altijd gedeclameerd moet worden of gepaard gaan met discussies die ontaarden in een welles nietes spelletje, gelinkt aan politiek, is daarbij duidelijk.Het gaat ons allemaal aan … een hart voor mensen, het kan, het bestaat!

  • De Smet Philip

    Gisteren bericht gehad van arbeidsrechtbank. Perspectief 2020 is gebaseerd op Amerikaans model. Dacht dat wij in België leefden en niet in de USA. Griffie Arbeidsrechtbank. Ben nu bezig de Belgische wetten n’a te kijken en in ‘Hoger beroep’ te gaan. Gewoon een schande hoe dit allemaal verloopt. En ondertussen groeit de wachtlijst.

    • Jan Rombouts

      Is het niet nuttig om gegroepeerd te reageren of nuttige info op éen of andere manier te delen ? Wij verzamelen ook alle mogelijke info alvorens bezwaar aan te tekenen.
      Onze dochter is zwaar zorgbehoevend en heeft een schrijven gekregen met een budgetvermindering van + 30 % ?
      En betreft nog niet haar “definitief budget” dat ze nog altijd niet ontvangen heeft. Hoe definitief gaat dat zijn ?
      Hoe verklaar je dat men zich met meer dan 30 % vergist heeft in het correct be-oordelen van de zorgbehoefte ?
      Uiteraard heeft iedereen met de zelfde zorgzwaarte recht op een zelfde budget maar deze verschillen zijn niet berekend vanuit zorgbehoefte !!
      Hoe kan een zorgvoorziening nog kwalitatieve zorg organiseren,haar werknemers motiveren, toekomstgericht werken ??

      Wij zijn er echt niet meer gerust in, dit houdt ons wakker. Vooral de onzekerheid ivm de willekeur, weegt zwaar. Wat bij een volgende regeringsvorming ??

      veel vragen en geen zekerheden of antwoorden

  • annelies

    jammer dit te lezen, maar ik weet van iemand bij wie het budget met 20% stijgt. hij woont nu in een organisatie waar ze al jaren met grotere groepen moeten werken waar slechts 1 begeleider voorzien is… bij hen geeft het net hoop dat er eindelijk wat meer personeel komt…
    er zou sowieso meer personeel moeten zijn in de sector. nu blijft het een verhaal van schaarste en schaarste verdelen is niet evident…

  • Heidi

    Waarom lezen we dit niet in de krant?

    Zeer goed omschreven hoe het er aan toegaat in de sector op dit moment!

  • Debruijn Annelies

    Kunnen we niets doen via de rechtbank?

We zijn benieuwd naar je mening!

 

Elke reactie wordt gemodereerd. Lees hier onze spelregels. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.