Opinie

Gaten in groeipakket: ‘Digitalisering van zorgtoeslag sluit kwetsbare gezinnen uit’

Chloé Vermeer

Chloé Vermeer is student sociaal werk en doet stage in een revalidatiecentrum voor kinderen en jongeren. Ze stelt vast dat sommige gezinnen niet krijgen waar ze recht op hebben: “Als je geen computer hebt, duwt digitalisering je nog verder uit de boot”.

zorgtoeslag

© Unsplash / Alireza Attari

Gedigitaliseerd groeipakket

Opgroeiende kinderen kosten geld. Het groeipakket, de vroegere kinderbijslag, ondersteunt gezinnen in die financiële kost.

Dat groeipakket werd gedigitaliseerd. Dat is een plus: het recht op een groeipakket wordt automatisch toegekend, ouders moeten zelf nog weinig administratieve last dragen en uitbetalingen verlopen efficiënt. De automatisering van het groeipakket lijkt goed te werken.

Digitalisering maakt de aanvraag van een zorgtoeslag ontoegankelijker.’

Het groeipakket probeert ook maatwerk te realiseren. Via toeslagen past het zich aan aan de specifieke noden van sommige gezinnen. Zo is er de schooltoeslag: een jaarlijkse steun voor gezinnen met een laag inkomen en schoolgaande kinderen. Ook die is geautomatiseerd en lijkt goed te werken.

Maandelijkse zorgtoeslag

Naast die schooltoeslag, is er ook een zorgtoeslag voor kinderen met een specifieke ondersteuningsnood. Want kinderen met een beperking of handicap hebben soms meer ondersteuning nodig om zich te kunnen ontwikkelen. Ze hebben bijvoorbeeld specifieke medische opvolging, extra therapie of thuisbegeleiding nodig.

De financiële steun voor die bijkomende kosten is een extra tegemoetkoming bovenop het maandelijks basisbedrag. Het bedrag van die zorgtoeslag wordt berekend op basis van de zorgnood. Dat onderzoek gebeurt door een arts van Kind en Gezin.

Door dit specifiek onderzoeks- en evaluatiewerk is een automatische toekenning en berekening van die zorgtoeslag niet mogelijk.

Aanvraagprocedure gedigitaliseerd

Wat wel kan: de digitalisering van de aanvraag voor zo’n zorgtoeslag. Dat gebeurde in februari 2022. Daardoor zou de aanvraag sneller en stipter verlopen. Door het digitaal indienen van gevraagde formulieren zou de doorlooptijd korter worden.

Dat was ook dringend nodig: eind maart 2022 was de gemiddelde doorlooptijd voor een eerste aanvraag 358 dagen. Een herziening vroeg 231 dagen. Stel je eens voor dat je zelf ouder bent en zo’n lange periode onwetend moet afwachten.

Of de digitale aanvraag zorgt voor een kortere doorlooptijd, moet nog verder onderzocht worden.

Geen laptop, geen aanvraag

De digitalisering van de aanvraag voor een zorgtoeslag lijkt een goed idee, en voor velen is het dat ook, maar niet voor iedereen.

De overheid veronderstelt immers dat elk gezin toegang heeft tot digitale mogelijkheden. De praktijk is anders. Niet alle ouders hebben internet, inlogtokens of voldoende kennis van het Nederlands. Als je geen computer hebt, duwt digitalisering je nog verder uit de boot. Deze groep ouders hebben het gevoel gestraft te worden door deze digitalisering. In een gezinssituatie waar veel energie naar zorg gaat, botsen ze op een ontoegankelijke aanvraagprocedure.

Bovendien staat er voor deze gezinnen veel op het spel. De zorgtoeslag geeft namelijk ook rechtstreekse toegang tot andere sociale rechten zoals het zorgbudget, het basisondersteuningsbudget, een parkeerkaart voor personen met een handicap, sociale tarieven en belastingvermindering.

Met de handen in het haar

Veel gezinnen kloppen met hun vragen en frustraties aan bij de sociaal werkers van diensten waarmee ze samenwerken. Maar ook die zitten met de handen in het haar.

De overgang naar een gedigitaliseerde aanvraag van de zorgtoeslag lijkt evident maar is bijzonder complex. De overheid onderschatte die complexiteit en informeerde maatschappelijk werkers te weinig. Nochtans hadden deze sociale professionals al tijdens het transitieproces hun bedenkingen en gaven ze gericht feedback aan Kind en Gezin. Ze formuleerden hun bezorgdheden tijdens webinars, mailberichten en telefoongesprekken. Maar ze voelen zich niet gehoord. En zolang ook hun vragen onbeantwoord blijven, kunnen ze gezinnen onvoldoende bijstaan om hen tot dit basisrecht te leiden.

Geen recht maar een strijd

We hopen dat dit tijdelijke groeipijnen zijn. Maar ze moeten wel dringend opgelost worden.

Zowel de overheid als het werkterrein vinden momenteel moeilijk hun weg in de wildernis van digitalisering. Waarom helpen we elkaar niet in deze zoektocht? Als beleid en praktijk te ver van elkaar staan, dan blijft overleg nodig. Waarom bijvoorbeeld geen plan B voor gezinnen die er niet in slagen de zorgtoeslag digitaal aan te vragen of verlengen? Ze hebben hier immers toch recht op?

Reacties [7]

  • Nele

    Ik wacht al anderhalf jaar op de herziening van de dochter….

  • sylvia Hubar

    Een dikke dankjewel Chloé om de tekortkomingen van deze automatisering zo helder en genuanceerd in beeld te brengen. Ook vanuit onze werkvloer in het WGC stellen we dit al een tijdje vast.
    Vroeger konden we via de mutualiteiten hier wel zicht op krijgen, dat kan nu niet meer. Bovendien krijgen we over de zorgtoeslag geen enkele communicatie meer op gang vanuit de dienst groeipakket. Ze geven ons als sociaal werkers geen info meer over het dossier, enkel nog via het digitaal dossier van de cliënt.

    Hoe dikwijls mensen bij ons staan en hun PUK code niet kennen van hun ID. Het is een lange, moeizame, administratieve weg. En waar ik op hoopte, de versnelling van de duurtijd, valt in deze situaties alweer enorm hard tegen.

    Dat je als stagiaire dit onrecht al zo sterk aanvoelt en weet aan te kaarten, geeft het mij veel hoop voor de toekomst van ons sociaal werk.

  • Hellings Anne-Marie

    Héél erg weer, dat er gezinnen die het zo hard nodig hebben alweer uit de boot vallen . Kan er geen loket of dergelijke opgericht worden bij elke diens vaan sociaal welzijn die zich specifiek daarmee bezighouden, goed ingelicht zijn en zich kenbaar kunnen maken aan alle gezinnen die met die noodvragen zitten . Het kan toch niet dat alweer zoveel mensen in de kou blijven staan !!! Maak er a.u.b. een prioriteit van om dat zo snel mogelijk te verhelpen . Dit is uiteraard gericht aan de inrichtende macht daarvan

  • Lies Simons

    Hier ook mogen horen dat een papieren versie niet meer mogelijk is. Hoewel eerst nog beloofd door Zoë, is het nooit gekomen en daarna via email bevestigd dat dit niet meer kon. Hoe gezinnen zonder email en zonder digitale kennis dit moeten oplossen is aan andere diensten om uit te zoeken. Zoë blijft bij zijn standpunt: enkel digitaal. Onbegrijpbaar!

  • Debby Crauwels

    Knap artikel en duidelijk boodschap! Goed dat dit wordt aangekaart. Eigenlijk niet te schatten dat er nog zoveel gaten in het systeem zitten…

  • Chloé Vermeer

    Gisteren (24/05/2022) nam ik nogmaals contact op met dienst Zoë wegens een vastgelopen dossier. Hierbij werd me duidelijk gemeld dat er geen papieren versie verkrijgbaar is, ook niet in uitzonderlijke omstandigheden.

    • Hellings Anne-Marie

      Zou men, in echt uitzonderlijke moeilijke of vastgelopen dossiers deze niet even kunnen afprinten ?? Dit om het eventueel mogelijk te maken dat er alsnog een oplossing voor kan gevonden worden .. Nu zit het vast en blijft het , hoelang nog … vastzitten ??

We zijn benieuwd naar je mening!
Blijf hoffelijk, constructief en respectvol

 

Elke reactie wordt gemodereerd. Lees hier onze spelregels. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.