Wooncrisis is complex
Wanneer mensen denken aan huisvestingsproblemen, denken ze vaak aan dakloosheid: geen idee hebben waar je ‘s avonds zult slapen. Maar de huidige wooncrisis in Vlaanderen is veel complexer. Het gaat over mensen die uit hun woning dreigen gezet te worden en geen alternatief vinden, omdat de vraag naar betaalbare woningen het aanbod ver overstijgt. Over gezinnen die noodgedwongen in ongezonde huizen wonen, waar kinderen chronisch ziek worden en dokters het advies geven te verhuizen.
‘De wooncrisis gaat over gezinnen die noodgedwongen in ongezonde huizen wonen.’
Het gaat over mensen die recht hebben op een leefloon en geen enkele huisbaas kunnen overtuigen om aan hen te verhuren. Over zij die van zorginstelling naar tijdelijke opvang moeten verhuizen, zonder zicht op een gezonde en betaalbare woning. En ja, het gaat ook over wie vannacht in een noodopvang verblijft of, bij gebrek daaraan, op straat slaapt.
Gevolgen voor de arbeidsmarkt
De gevolgen van de wooncrisis zijn groot, ook voor de arbeidsmarkt. Die schrijnende situatie zien wij binnen de Lokale Partnerschappen van dichtbij, bij de ondersteuning van mensen met complexe problemen. We gaan met hen aan de slag om hun weerbaarheid te vergroten, te werken aan hun maatschappelijke integratie en om hen eventueel te begeleiden naar werk.
De Lokale Partnerschappen worden gefinancierd door Europa Werk en Sociale Economie (Europa WSE). Elk partnerschap is samengesteld op basis van een grondige analyse van de specifieke noden in de regio. Lokale overheden krijgen de regie om de juiste organisaties te betrekken.
Ambitieuze overheid
Op vlak van werk is de Vlaamse overheid ambitieus: er wordt gemikt op een werkzaamheidsgraad van 80 procent. De vraag is hoe realistisch dat cijfer is, wetende dat je de kern van niet-werkzaamheid niet aanpakt.
Zo merken wij steeds vaker dat een hardnekkig huisvestingsprobleem mensen verhindert om stappen vooruit te zetten. Zonder stabiele huisvesting kan je niet inzetten op het recht op werken. Mensen met huisvestingsproblemen ervaren talloze obstakels. Hoe kun je solliciteren zonder een rustige plek om je voor te bereiden of om ervoor te zorgen dat je er netjes uitziet?
‘Hoe kun je solliciteren zonder een rustige plek om je voor te bereiden?’
Daarbij komt dat onzekerheid over huisvesting kan leiden tot chronische stress en gezondheidsproblemen. Dit maakt het lastig om energie te steken in opleiding of werk. Voor wie dagelijks vecht om te overleven, voelt het nastreven van duurzame tewerkstelling als een onhaalbare luxe. Daardoor komen zij vaak in aanraking met ongezonde overlevingsmechanismen. Dit bemoeilijkt opnieuw de zoektocht naar een woning.
Veilige thuisbasis als fundament
Zonder een veilige thuisbasis ontbreekt het fundament om andere problemen aan te pakken. Hoe kan iemand werk zoeken, opleidingen volgen of persoonlijke doelen nastreven, als de zoektocht naar een dak boven het hoofd alle energie opslokt?
En dit gaat niet alleen om de mensen die wij begeleiden. Tal van anderen, die niet in beeld komen bij hulpinstanties, vallen door de mazen van het net. De verborgen omvang van het probleem maakt de urgentie nog groter.
De Vlaamse regering hamert erop dat werk de sleutel is tot maatschappelijke integratie. En dat klopt: werk biedt kansen op stabiliteit en zelfontplooiing. Maar werk kan pas stabiliteit bieden als er ook een stabiele thuisbasis is. Het Housing First-principe, een bewezen aanpak wereldwijd, bevestigt dit: mensen kunnen pas echt vooruitgang boeken wanneer ze verzekerd zijn van een veilige plek om te wonen.
Structurele oplossingen nodig
Toch blijft de situatie in Vlaanderen nijpend. De wachttijden voor sociale woningen zijn historisch lang. Tegelijkertijd stijgen de huurprijzen op de private markt tot een onbetaalbaar niveau. In de eerste helft van 2024 werden maar liefst een derde minder huurcontracten afgesloten, terwijl de vraag blijft toenemen. Kwetsbare groepen raken gevangen in een vicieuze cirkel: noodopvang, couchsurfen of slechte huisvesting versterken hun stress en ondermijnen hun veerkracht.
‘De wooncrisis is geen tijdelijk probleem, maar een structureel vraagstuk.’
De wooncrisis is geen tijdelijk probleem, maar een structureel vraagstuk. Omdat er geen passende antwoorden volgen, lopen veel mensen vast. Bovendien bieden deze omstandigheden een vruchtbare bodem voor huisjesmelkers, die profiteren van de kwetsbaarheid van mensen.
Onze dagelijkse praktijk weerspiegelt deze harde realiteit. Uit een recente bevraging van de Lokale Partnerschappen bleek dat in sommige regio’s meer dan de helft van onze deelnemers kampt met ernstige huisvestingsproblemen. Zonder structurele oplossingen blijven deze mensen in onzekerheid leven.
Tijd voor actie
Er wordt vaak van ons verwacht dat we oplossingen aandragen, maar hoe kunnen we structurele problemen aanpakken zonder de juiste middelen? Lokale overheden proberen te helpen, maar ook zij botsen op grenzen. De gebrekkige communicatie tussen verschillende beleidsniveaus maakt een gecoördineerde aanpak lastig.
De signalen zijn alarmerend. Recente daklozentellingen, het Woonrapport van De Morgen en wetenschappelijk onderzoek, tonen aan hoe ernstig de situatie is. Toch blijft een daadkrachtige, structurele aanpak uit.
Hopelijk kunnen we in de toekomst samen bouwen aan een samenleving waarin iedereen verzekerd is van een stabiele thuis. Een toekomst waarin huisvesting geen belemmering meer vormt, maar een stevige basis biedt om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. Dat kunnen we realiseren door onze krachten te bundelen en te blijven pleiten voor structurele verandering. De Lokale Partnerschappen in Vlaanderen slaan alvast de handen in elkaar om een duidelijke boodschap te geven.
Reacties [1]
Sterk artikel! Helemaal akkoord!