Opinie

‘Voedselhulp is niet oké’

Thijs Smeyers

Met zo’n 170.000 zijn ze intussen, het aantal mensen dat in ons land maandelijks aanklopt bij een voedselbank. Maar een voedselpakket is niet wat mensen in armoede nodig hebben, schrijft Thijs Smeyers van Caritas Vlaanderen.

© Unsplash / Chuttersnap

Rij der hulpbehoeftigen

Net als in de voorbije jaren, ziet de Belgische Federatie van Voedselbanken ook dit jaar een het aantal mensen dat beroep doet op een voedselbank stijgen. Een pretje is het nochtans niet, zo’n bezoek aan een voedselbank. Om te beginnen kan niet iedereen er terecht: vaak worden mensen doorverwezen via het OCMW of een andere sociale organisatie.

Dan volgt het aanschuiven in de rij der hulpbehoeftigen. Een trage, grauwe processie van mensen die te weinig hebben om rond te komen. Om te overleven moeten ze beroep doen op Europese voedselpakketten, voedseloverschotten of de goedheid van wie wat kan missen.

‘Een pretje is het niet, zo’n bezoek aan de voedselbank.’

Uit de stijging van het aantal mensen dat hun weg vindt naar de voedselbank, leidt de Belgische Federatie af dat meer mensen hun schaamte overwinnen. Meteen voorspelt men een verdere toename. Want ook in de laatste gemeenten valt de sociale controle weg en daarmee verdwijnt ook de schroom om in de rij te gaan aanschuiven.

De bedelstaf

Veel leden van het Europese Caritas-netwerk benutten de Europese middelen voor de meest kwetsbaren (FEAD). Vaak worden daar, net als in België, materiële middelen mee aangekocht die verdeeld worden via een netwerk van voedselbanken. In landen waar de sociale zekerheid tekortschiet, is die noodhulp noodzakelijk.

Maar ook in het Caritas-netwerk raakt men er meer en meer van overtuigd dat voedselhulp geen juiste manier is om het probleem van armoede en ongelijkheid aan te pakken. We doen wat we moeten doen, omdat we niemand aan zijn lot willen overlaten. Omdat ouderen, volwassenen, tieners en kinderen recht hebben op een gezonde maaltijd. Omdat er vaak geen alternatief is. We doen wat we doen, maar we doen het onder luid protest.

Want voedselhulp is niet oké. Het is geen kwestie van schaamte of schroom overwinnen. Of van het wegvallen van sociale controle waardoor het concept normaliseert. In de rij der hulpbehoeftigen staan, is een proces dat je laatste restje menselijke waardigheid ontneemt. Die rij vormt een dunne lijn tussen de georganiseerde en de verboden bedelstaf.

Geen structureel beleid

De mate waarin voedselhulp structureel bijdraagt aan armoedebestrijding is miniem. Recent onderzoek toont aan dat de impact van voedselhulp op het beschikbare inkomen van een persoon in armoede verwaarloosbaar is. Een wekelijks voedselpakket tilt iemand niet boven de Europese armoedegrens.

‘Een voedselpakket tilt iemand niet boven de armoedegrens.’

Maar nog vaak wordt voedselhulp wel mee ingezet als een middel binnen een structureel armoedebeleid. OCMW’s werken actief samen met voedselbanken en verwijzen mensen door. Dat diezelfde OCMW’s ook kunnen kiezen om mensen financieel te ondersteunen, weegt daarbij vaak te weinig door.

Anachronisme

Hoe je het ook organiseert of inkleedt, voedselhulp is een anachronisme uit vorige eeuwen. Het is het verlengde van een tijd waar (vaak kerkelijke organisaties) voedsel bedeelden in de arme wijken of waar men via het ‘armengat’ aan de abdijpoort een brood toegestopt kreeg.

Vandaag voedselhulp organiseren, is niet meer dan een noodzakelijk kwaad. Een kwaad dat door de overheid in stand gehouden wordt omdat de alternatieven te duur of te complex zijn. Dat wordt bevestigd door de Federale overheid die ervoor kiest om de jaarlijkse Europese FEAD-middelen volledig in te zetten voor de aankoop van voedsel dat via de voedselbanken bedeeld wordt.

‘Voedselhulp is vandaag een noodzakelijk kwaad.’

Zo wordt er elk jaar bijna 90 miljoen euro ingezet in het kader van de bedeling van voedsel. Een groot deel van die middelen gaat naar de structuren die nodig zijn om het hele netwerk te laten draaien, zoals verdeelcentra en transportkosten.

Jaarlijks wordt 8.000 ton voedsel aangekocht, ter waarde van 13 miljoen euro. Daarnaast zijn er schenkingen van particulieren en, niet te vergeten, schenkingen van warenhuizen of groothandels. Dat voedsel wordt vervolgens door 358 OCMW’s en 419 verenigingen bedeeld.

De kanarie

Daarom moeten de cijfers die jaarlijks door de Belgische Federatie van Voedselbanken bekend gemaakt worden, niet onthaald worden op gejuich. Mensen die hun schaamte overwinnen, moeten we daar niet voor feliciteren. Het stijgend aantal mensen dat wekelijks in de rij der behoeftigen moet gaan staan, is vooral een uiterst zorgwekkend signaal. Het is de kanarie in de koolmijn.

Toch stappen we mee in de organisatie van die noodhulp omdat hier het verschil kan liggen tussen overleven en niet overleven. Maar we doen dat onder protest. Steeds luider protest.

‘Mensen in armoede hebben geen voedselpakket nodig.’

Mensen in armoede hebben geen voedselpakket nodig. Ze willen een dak boven hun hoofd. Ze willen een goede job, die ze kunnen combineren met hun gezin. Ze willen aan het eind van de maand hun rekeningen kunnen betalen. Ze willen hun kinderen naar school sturen, met een volle brooddoos. Ze willen gezond zijn. Gelukkig zijn.

Eigenlijk willen mensen in armoede, net als u en ik, zelf kiezen wat de pot schaft. Zonder er voor aan te hoeven schuiven in de rij der behoeftigen.

Reacties [9]

  • Pascale Lenaerts

    Het is inderdaad schaamtelijk en deprimerend om te staan aan te schuiven in de voedselbedeling. Als je middenin een crisissituatie zit (lees je schuift weg in de armoede door gelijktijdige problemen op verschillende domeinen) dan ben je dankbaar voor dit pakket en ik probeerde zelf dan ook mijn steentje bij te dragen door als vrijwilliger aan de slag te gaan bij de vereniging. De laatste jaren merk ik dat zelfs die noodhulp door gemeenten misbruikt wordt. Initiatieven worden gecentraliseerd en herverdeelt en gaat er veel naar de sociale restaurants waar je in Sint-Niklaas bijvoorbeeld aan een niet zo sociale prijs (meer dan 5 euro) kan gaan eten en die broodjes en buffetten leveren aan bedrijven. De verdiensten van de tewerkgestelden (1 euro per uur bovenop hun leefloon) staat ook in schril contrast met het loon van hun begeleiders, allemaal mensen met een hogere opleiding. Wat de mensen krijgen in die pakketten, daar kan je ook geen volwaardige maaltijden mee maken.

  • Frans Vanspauwen, provinciaal voorzitter Sint Vincentius Limburg

    Geachte redactie,
    Natuurlijk hebben jullie overschot van gelijk: een voedselpakket is een restant uit de 19de eeuw toen caritas de enige weg tot verlichting van armoede was. Ondertussen zijn we geëvolueerd van COO naar OCMW en wonen we in 1 van de 5 rijkste regio’s van de wereld en toch slagen we er niet in om de armoede te bannen of om ze zelfs maar te . Integendeel, sedert mijn aantreden als provinciaal voorzitter van Sint Vincentius Limburg heb ik de droeve taak om ieder jaar tijdens onze nieuwjaarsreceptie onze vrijwilligers te bedanken voor hun inzet en har(t)d werken en hen er tevens op te wijzen dat het aantal mensen in nood weer met enkele procenten is gestegen.
    Ieder jaar opnieuw hopen we dat het tij zal keren, en ieder jaar opnieuw moeten we constateren dat we een overheid hebben die hier schuldig verzuim pleegt. Meer dan een ander zijn we ervan overtuigd dat voedselhulp een pleister op een houten been is, maar meer dan 10 000 Limburgers overleven hier elke maand mee!!!!

  • Annalise Delbouille

    Met de jongerengroep van Amnesty International organiseer ik op 14 december een SLEEP OUT! in Gent. We slapen samen op straat om solidariteit te tonen met dak- en thuisloze jongeren. Hier zullen wij een prototype van de ‘night pack’ voorstellen: een hulpmiddel om te overleven op straat. Het bevat onder andere een stevige, waterbestendige rugzak en warmtedekens. De opbrengst van de actie in het kader van de warmste week zullen we gebruiken om deze pakketten te financieren en uit te delen. Mij lijkt het alvast minstens even waardevol om hierin te investeren als de voedselbedeling, waar ook naar mijn mening veel te veel budget naar uitgaat; het is geen structurele oplossing. Contacteer me gerust voor meer informatie omtrent de inhoud van de night pack en volg zeker het verloop van ons evenement op via facebook!

    • Thijs Smeyers

      Annalise, stuur je me even een mailtje (thijs.smeyers@caritas.be) ajb? Dank je!

  • Dierenvoedselbank Poezewoef Wilrijk VZW

    allemaal mooi gezegd maar als al het andere niet voorhanden is dan zijn mensen al blij dat ze iets op hun bord kunnen toveren of moeten ze nog verhongeren ook. de fout ligt niet bij de voedselbanken maar bij de regering

  • Maddy Claes

    Eindelijk de juiste reactie op de voedselhulp. Onze politiekers zouden diepe schaamte moeten voelen. Maar integendeel, de OCMW’s hebben de voorbije jaren hun financiële hulpverleni ng afgebouwd en de verwijzing naar een voedselbank structureel geïmplementeerd als volwaardige hulpverlening. Beschamend.

  • johny willemyns

    Ik ben een alleenstaande papa met twee kinderen (14 en 18). Ik ben in pensioen en sta onder een soort schuldbemiddeling. Ik moet rondkomen (althans proberen)met 70 euro per week. De voedselbank hier in Gistel word georganiseerd door een katholieke organisatie (ze laten niet na om ons te vragen naar de kerk te gaan!). Met alle respect voor de dames daar, wat wij maandelijks toegestopt krijgen is een lachertje. Wat kan ik aanvangen met één brood, een blik groenten, wat wasproduct, popcorn en chips, eventueel een pot chocopasta een par blikjes frisdrank en nog wat spullen, met dank aan een paar warenhuizen hier in Gistel, want anders was het al helemaal niks. Wij kunnen niet bij de voedselbank in Oosten terecht, daarvoor moet je daar inwoner zijn. Maar daar kan je wekelijks terecht voor echte voedingsmiddelen! Enige oplossing is: ik vast maandelijks een 10-tal dagen, om toch en beetje een leefbaar huishouden te hebben voor mijn kinderen. Op het ocmw moet ik niet rekenen.

    • An Meert

      Beste mijnheer uit Gistel. Ik kan je verontwaardiging heel goed aanvoelen. De mensen daar doen hun best, maar zij moeten het doen met de dingen die zij krijgen van winkels en supermarkten. Sommige vrijwilligers zetten zich ook in om die spullen te gaan ophalen, sorteren, … . En zoals hier in Hoboken: om alles, maar dan ook alles in diepvriezers te steken, zelfs de melk (over datum, soms kapot gevroren doos, … – is niet erg) en de platte kaas, zelfs brood. Dat is er over. Qua groenten is het nog erger: met 2 zwarte wortels, beschimmelde tomaten, getelde boontjes, … . 1 appelsien, 1 citroen, 1 zwarte banaan (als je geluk hebt) daar moet je dan 14 dagen mee doen + niet te vergeten: de blikvoeding. Ik ben gespecialiseerd geworden om zelfs van die dingen iets lekker te maken. Komt er bezoek: en je presenteert de gekregen wafeltjes: beschimmeld. En toch ben ik dankbaar: want er is wel elke keer iets bij dat lekker is: koffie, thee, balletjes in tomatensaus, … . Sterkte man!

  • Dogan

    Je kan de “armen” niet straffen door onkunde van de overheid!

We zijn benieuwd naar je mening!

 

Elke reactie wordt gemodereerd. Lees hier onze spelregels. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.