Column

Samen radicaliseren in 2016!

Vollen bak voor solidariteit en verdraagzaamheid

Lies Verhoeven

Lies Verhoeven

Lies Verhoeven is sociaal werker. Ze schreef tot 2017 columns voor Sociaal.Net.

“Pang, pang, jij bent dood!”
“Maar neeeee!”, klinkt het boze antwoord. “Ik was toch de slechte?”

Voor mijn neus ontspint zich een discussie over wie het recht heeft om te schieten. “Want de goeie mag de slechte toch ook afschieten? Of niet soms?” Enkele vijfjarigen geven zonder het zelf te beseffen een mooi jaaroverzicht.

Ja, 2015 heeft er serieus ingehakt.

Bezinning

Traditiegetrouw is de overgang van oud naar nieuw een moment van bezinning. Toch voor mij. Nadenken over jezelf en de wereld. Om er dan met een paar goeie voornemens weer in te vliegen. Elk jaar een nieuw begin.

Maar wordt 2016 beter? Ik vrees er voor. Ik neem nog een koffie en probeer mijn hoofd leeg te maken. Straks staan ze weer hier. Kinderen, jongeren, papa’s en mama’s, elk met hun eigen verhaal en bekommernissen.

En ik zonder échte antwoorden, zelf met heel wat vragen.

Monsters

Hoe komt het dat jonge mannen zo vervreemd van alles en iedereen zichzelf opblazen? Kan het in 2016 opnieuw gebeuren? Ik vrees van wel. Zou het ooit zo ver kunnen komen met één van mijn ‘eigen’ jongeren? Euh. Ja.

‘Kan het zo ver komen met één van mijn jongeren? Euh. Ja. ‘

Nog steeds zijn er jongeren die we verliezen. Ik heb zelfs het gevoel dat het er elke dag meer kunnen worden. Toch hoor ik weinig degelijke, onderbouwde analyses.

De (terechte) emotie drijft ons naar het individueel schuldmodel. We hebben het over monsters die mensen doden en onze Westerse waarden proberen te ondermijnen. Diezelfde emotie en dezelfde waarden roepen bij mij net vragen op.

Niet gestelde vragen

Bij een zelfmoord bedenk ik steeds dat het leven zo erg pijn deed, dat er geen andere uitweg meer was dan het te beëindigen. Voor iemand die daarnaast zoveel mogelijk andere mensen mee de dood inneemt, gaat het om meer. Het leven deed niet alleen pijn. Het werd ook hardvochtig gehaat.

En waar we ons bij een ‘gewone’ zelfmoord de vraag stellen hoe we het hadden kunnen voorkomen, blijft het in het tweede geval bij de beschuldigende vinger. Vragen naar het waarom of hoe het zo ver is kunnen komen, zijn blijkbaar niet aan de orde.

Straaljagers

We zijn 2016 ingegaan met het nieuws dat België opnieuw massaal zal investeren in defensie. Nieuwe straaljagers. Dat wat we net nodig hebben.

Zijn er dan écht mensen die denken dat het bombarderen van steden in Irak en Syrië ons uit deze toestand zal bevrijden? Dat militairen met grote wapens in onze straten de oplossing zijn? Gaan zij de wonden bij een hele grote groep Belgen en mensen die ons land binnensijpelen, herstellen?

Prinses

Ik kan je alvast meegeven dat het achtjarig prinsesje dat dagelijks pesterijen over zich heen krijgt omdat ze zwart is daar geen boodschap aan heeft.

‘Met een rode neus alleen gaan we de klus niet klaren.’

De tiener die vier generaties voor zich wortels in een ander land heeft liggen, kan je perfect tweetalig uitleggen waarom dat geen goed idee is. Als je hem daartoe de kans geeft natuurlijk.

De werkzoekende die wegens ‘Molenbeek’ op zijn cv geen job vindt, weet vast ook enkele oplossingen die wel werken. Net als de moeder die dit jaar haar kind in een vuilbakschool heeft ingeschreven. Of haar vriendin die geen plaats op een schoolbank kon bemachtigen.

Het kind dat ‘profiteert’ van een 1-euromaaltijd denkt na over de opties wanneer hij terugkeert naar zijn vochtig en onleefbaar sociaal appartement. De net toegekomen twintiger die niet weet of en hoe hij ooit zal terugkeren naar Syrië, Irak of Afghanistan, voelt dat hij ‘teveel’ is.

Allen twijfelen ze over wat te doen met hun toekomst. En in die beslissing heeft meer dan één individu zijn aandeel.

Samen radicaliseren

Wat mij betreft is er maar één manier om de negatieve spiraal te doorbreken: samen radicaliseren. Laten we in 2016 vollen bak gaan voor solidariteit en verdraagzaamheid.

Laten we daar heel extreem in worden. Want met een rode neus en een klein warm weekje per jaar, gaan we de klus niet klaren.

Spreken in termen van economische waarde en daarbij de grootste inspanning vragen aan de kleinste portefeuilles doen we al jaren. Zonder succes zo blijkt. Het moet dus anders.

‘Investeringen in eerstelijnswerk zijn broodnodig.’

De overheid moet massaal investeren in haar hele bevolking, dringend! Voor elke grootstad een radicaliseringsambtenaar in een bureautje volstaat niet. Enkele kruimels in de vorm van projectsubsidies bieden geen oplossing.

Jeugdwerkers, leerkrachten en sociaal werkers staan al jaren, lang voor het een hip onderwerp werd, in de loopgrachten om jongeren hier te houden. We moeten er voor zorgen dat iedereen zich samen thuis voelt. Dat er te veel is om achter te laten.

Langetermijninvesteringen in eerstelijnswerk zijn broodnodig: meer tijd en middelen.

Jij en ik

Maar ook jij en ik, wij dus, moet dringend een steentje bijdragen. Niet in de vorm van enkele euro’s voor een wafelbak, een plaat op de radio of een zak snoep. Maar door daden.

Mensen vergeten wat je zegt. Mensen vergeten wat je doet. Maar mensen vergeten niet welk gevoel je ze geeft.

Nergens ter wereld wordt een kind geboren dat denkt: “Ik word later terrorist”. Er is nergens een baby te bespeuren die de diepgewortelde ambitie heeft om te profiteren van ‘het systeem’. En toch behandelen we mensen, soms van kinds af aan, alsof ze alle miserie in de wereld zelf verdiend hebben. Hoe onmogelijk zijn we met zijn allen?

‘Meer radicalisme, zij het van de goede soort.’

Vandaar mijn oproep tot meer radicalisme. Zij het van de goede soort. Als wij beginnen met zo’n 52 warme empathische weken, wie weet komt de Vlaamse minister-president dan ook triomfantelijk zijn bijdrage doen.

Laat het ons gewoon proberen. Wie weet moeten we ons in 2017 niet meer afvragen ‘hoe het ooit zover is kunnen komen?’

Kerstkaart

Ik krijg een kerstkaart van een 12-jarig meisje. Moslima. Nu al schoolmoe door de onuitwisbare stempel op haar voorhoofd van ‘moeilijk kind’. Dat is toch wat de leraars jaar na jaar aan elkaar vertellen. Al sinds de kleuterklas.

“Liefste Lies, Prettige kerst. Dank u omdat jij alteit bij mij in de krijd sta.” Ze moet me uitleggen wat ze daarmee bedoelt. “Awel ja, jij staat altijd aan mijn kant. Hier is altijd plaats voor mij”.

Dus voor het geval je mij zoekt in dit nieuwe jaar. Dat is waar je mij opnieuw kan vinden. Schouder aan schouder, naast mijn jongeren.

Reacties [3]

  • Lode Goukens

    Zeer mooi verhaal en vooral blijven vechten! Uiteraard zijn er ook andere factoren zoals erfelijkheid (intelligentie is nu eenmaal geen lotje in de loterij), maar zonder kansen schiet een kind er niks mee op. Trouwens dom zijn is een mensenrecht, maar het mag geen politieke agenda worden. Vuilbakscholen zijn een smet op onze maatschappij. Socio-economisch zwak zijn is hard werken, hulpverleners die paternalistisch nog een hoop extra voorwaarden opleggen en druk zetten onder het mom van sociaal activeren maken het dijkwijls erger. De overheid moet durven de keuze maken voor de volgende generaties en desnoods de ouders uit het circuit van steun, werkloosheid of kansarmoede halen. Nu kosten ze geld en krijgen minderwaardigheid in ruil om te zwijgen van schuldgevoel. Zet huisvader of huismoeder projecten op in een soort co-housing met bijschooltje en speelplein op en maak het exclusief voor de doelgroep. Leg schoolbusjes in. Durf ook normen en waarden op te leggen, maar begin wel met hulp alvorens te kijven. Ouders die trots zijn op hun kroost zijn me dunkt interessanter dan personen die leerden zich afhankelijk te maken van allerlei dogooders.

  • ann coenen

    Blijven gaan! Echt blijven gaan! Enkel zo kunnen we iedereen ( of toch zij die er al een beetje voor open staan…) meekrijgen. Ik denk dat ieder individu diep binnenin alleen maar akkoord kan gaan, maar uit angst voor ‘ ik wil me niet blootgeven’, ‘wat zullen ze denken’, ‘ en als ik nu toch fout ben’… niet wil meegaan in het verhaal van solidariteit en verdraagzaamheid.
    ’t Is nochtans niet moeilijk: plaats jezelf in de schoenen van de ander en hoop op een verdraagzame en solidaire omgeving die je jezelf laat zijn en je kansen geeft om je optimaal te ontwikkelen. Ook al gaat dat even via voedselbanken en 1euro maaltijden, ieder mens – klein of groot- ( en ik ga bewust niet verder onderscheiden) heeft kansen nodig !

  • Ilse Van Aerde

    volledig eens met dit prachtig artikel. Op kerstavond met familie het hierover gehad. Daar was men het niet met mij eens. Het samenleven met andere culturen zou een utopie zijn, het werkt gewoon niet, hun denk-en leefwereld is zo totaal verschillend dat het niet gaat. Er zou hier ook burgeroorlog komen op termijn, wij zouden onderdrukt worden door al die extremistische nieuwkomers die ons hier de les zullen komen spellen, ons sociale zekerheidsstelsel zal worden uitgeput om vele profiteurs van vreemdelingen met hun grote gezinnen en herenigde families die bovendien ook vaak nog niet werken te onderhouden-dit samen met de grote vergrijzing-, velen onder hen (ze zeggen ook zeker -zij het een minderheid-zeer ‘goeie’ kinderen te kennen die welopgevoed zijn en positief gedrag stellen) zijn zelf vaak het meest racistisch en extremistisch ingesteld (uit de kindermonden kwam na de aanslag in Parijs : ‘het is hun eigen fout’, wat natuurlijk door hun ouders w meegegeven) en weigeren zich vaak aan te passen (twee mensen van mn familie werken in een concentratieschool en ondervinden dus blijkbaar aan den lijve, ik heb zelf ook in een school gestaan met veel vreemdelingen en heb toen ook wel dingen van die aard opgemerkt, moet ik eerlijk zeggen, alleen probeer ik idd naar de achterliggende oorzaken te zoeken, niet zwart-wit te gaan denken, er zijn daar idd veel moeilijkheden net omdàt daar zoveel geconcentreerd samenkomt, wat des te meer uitdaging vraagt-waar ons systeem en ons systeemdenken niet op voorzien zijn-…ik heb geprobeerd dit ook duidelijk te maken, op te roepen tot aub geen racisme en doemdenken (vaak vanuit de angst die w gewekt ‘we zullen zelf tekort komen, we zullen onze eigen cultuur en eigenheid moeten opgeven en overheerst w’,…), want dat er zo zéker geen oplossing komt, maar alleen nog meer tegenstelling, slechte verhoudingen,… Ik vind zelf wel dat er ook fouten gemaakt zijn in het verleden door mensen te veel te concentreren waardoor inburgering veel moeilijker kan verlopen en men ‘getto’s’ ging vormen, onvoldoende aanpassings’eisen’ (bij ‘eisen’ horen voor mij ook voldoende middelen en kansen) of bepaalde maatregelen te treffen (men moet voor iederéén consequent zijn en dat mag dan ook niet als racisme bestempeld w), er zijn mensen die profiteren (dat heb je in alles en overal) en ook dàt moet opgespoord en aangepakt w, … Maar ik blijf ook ijveren voor een hoopvolle blik, een optimistische ingesteldheid met samenhorigheidsgevoel, een ‘kijken en zoeken naar wat er achter bepaald extremistisch/vreemd gedrag zit’ en daar trachten op te werken, te zoeken naar wat wél kan binden, contacten aan te gaan met een open, liefdevolle houding, … wél te blijven geloven dat er wél veel mogelijkheden, oplossingen, vredevol samenleven mogelijk is! Just never give up on that! En laat je vooral ook niet teneerdrukken door negativisten/pessimisten/…die het al niet meer de moeite vinden hier nog voor te gaan…

We zijn benieuwd naar je mening!

 

Elke reactie wordt gemodereerd. Lees hier onze spelregels. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.