Rijbuddy
De parking van Mondiale Werken in Lier ligt er vanavond rustig bij. Enkele wagens staan schuin geparkeerd, verderop wordt een koffer dichtgeslagen. Maar aan de rand van het terrein is een rijduo aan het oefenen. Marc (67) zit in een leswagen en wijst naar de spiegels. Katja (24) zit achter het stuur.
‘Zonder rijbewijs slinken de mogelijkheden van jongeren op de arbeidsmarkt.’
Dit is geen klassieke rijles, maar eentje tussen een rijbuddy en zijn leerling. De twee vonden elkaar via 2GO. “Dit lijkt iets kleins, maar voor die jongeren betekent zo’n rijles heel veel”, zegt Margot Gysbrechts (28), algemeen coördinator van 2GO. “Een rijbewijs is vaak de sleutel tot werk, opleiding en zelfstandigheid. Maar de weg ernaartoe is voor veel jongeren te zwaar. Zonder rijbewijs slinken de mogelijkheden van jongeren op de arbeidsmarkt enorm en dreigen ze moeilijk uit hun kwetsbare positie te geraken.”
Actief in negen steden
En net daar grijpt 2GO in. De organisatie ontstond in 2021 in Antwerpen, vanuit een eenvoudige maar doelgerichte vraag: waar liggen de noden bij jongeren in kwetsbare situaties? “Oprichter Philippe Vanderhofstadt is gaan luisteren bij organisaties in de jeugdzorg”, vertelt Margot. “Mobiliteit en een rijbewijs kwamen daar snel naar voren.”
Samen met Jeugdzorg Emmaüs werd het eerste project opgestart. Jongeren die geen middelen hebben voor rijles, kunnen kosteloos met een leswagen en buddy van 2GO oefenen. De formule bleek meteen aan te slaan. “In 2023 zijn we uitgebreid naar Leuven en Mechelen”, zegt ze. “En daarna ging het snel.” Vandaag is 2GO actief in negen steden in Vlaanderen, van Brugge tot Genk.
En de ambities reiken verder. “Er komen nog altijd nieuwe steden en gemeenten bij”, vertelt ze. “De ambitie is om op termijn ook naar Wallonië en Brussel te trekken, want ook daar is de vraag hoog. Daar willen we de komende vijf jaar aan werken.”
Dure rijlessen, geen oefenauto
De vzw heeft twee voltijdse medewerkers en een raad van bestuur, en steunt daarnaast op vrijwilligers verspreid over de regio’s. Ludo Van Praet (66) is lid van de lokale werking in Lier en ziet dagelijks hoe groot de obstakels bij die jongeren zijn. “Twintig uur rijles kost al snel een flink bedrag. En vaak heb je daarna nog extra oefenkansen nodig”, zegt hij. “Als je ouders geen auto hebben, of zelf niet kunnen rijden, dan stopt het verhaal daar.”
‘Als je ouders geen auto hebben, of zelf niet kunnen rijden, dan stopt het verhaal daar.’
Het concept van 2GO is simpel. Jongeren tussen 18 en 30 jaar worden gekoppeld aan een vrijwillige rijbuddy, iemand met ervaring achter het stuur die hen begeleidt tijdens het oefenen. “Wij zorgen voor een oefenwagen, verzekering en ondersteuning”, legt Ludo uit. “De jongeren betalen enkel hun praktische rijexamen.”
Elke week rijdt de jongere gemiddeld twee uur met een rijbuddy. Dat traject kan tot maximaal 36 maanden – de geldigheidsduur van het voorlopig rijbewijs – duren. Gemiddeld duurt een traject tussen negen en elf maanden. “We nemen de tijd”, zegt Ludo. “Het gaat om zekerheid en veiligheid op de baan. Zolang iemand nog niet klaar is, blijven we oefenen.”
Ludo: “Het gaat om zekerheid en veiligheid op de baan. Zolang iemand nog niet klaar is, blijven we oefenen.”
© ID / Sebastiaan Franco
Steun van jongerenorganisaties
Elke jongere mag zich kandidaat stellen, maar er is een grondige selectie van de deelnemers. Die gebeurt in samenwerking met partners zoals OCMW’s en jeugdorganisaties, waaronder Jeugdzorg Emmaüs in Antwerpen. “Zij kennen de jongeren en helpen ons om de juiste inschatting te maken”, legt Margot uit.
“Hun medewerkers ondersteunen ons soms bij gesprekken en coaching met jongeren. Zo zorgen we ervoor dat die gesprekken op een warme en respectvolle manier verlopen, zonder dat ze als een ondervraging aanvoelen. Jongeren hoeven zich niet te bewijzen.”
Sterke motivatie
De motivatie van de jongeren is belangrijk. “Ze moeten eerst hun theoretisch rijbewijs behaald hebben. Dat is voor sommigen al een hele stap”, zegt Margot. “Af en toe stopt een jongere tijdens het traject, dat gaat slechts om 1 procent van de deelnemers.”
Daarnaast is er de klik met de rijbuddy. “Je gaat bijna een jaar samen de baan op”, zegt Ludo. “Dan moet je overeenkomen. Dat start met een gesprek, waarna je allebei nog een week de tijd om hebt om je te bedenken. Ook de agenda’s moeten op elkaar afgestemd kunnen worden.”
‘Je gaat bijna een jaar samen de baan op. Dan moet je overeenkomen.’
“Ook een verschil in cultuur kan een rol spelen,” zegt hij. “En de taal kan een hindernis zijn. Sommige deelnemers spreken geen Nederlands. Niet elke rijbuddy ziet het zitten om rijles in het Engels of Frans te geven.”
Oefenen in vertrouwen
Op de parking in Lier draait Katja opnieuw een rondje. Deze keer iets vlotter. “Je moet jongeren zelf laten nadenken”, zegt rijbuddy Marc. “Dan leren ze het echt.” De Lierenaar is sinds oktober 2025 actief bij 2GO. “Ik zag een oproep in het magazine van de stad”, vertelt hij. “Ik kende Mondiale Werken al, die een partnerorganisatie van 2GO in Lier is, net als de uitdagingen waarmee anderstalige nieuwkomers te maken krijgen. Wat me meteen aansprak, was hoe goed de vzw georganiseerd is.”
Zijn vroegere ervaring als CLB-medewerker helpt hem om jongeren te begeleiden. “Maar iemand leren rijden is toch iets anders”, glimlacht hij. In het begin was er dus wel twijfel. “Ik had mijn kinderen al leren rijden, maar om hier als rijbuddy te starten, kreeg ik gelukkig eerst nog extra ondersteuning en coaching.”
“Dat was nodig om zowel voor mezelf als voor de kandidaat een veilige situatie te garanderen. De begeleiding is goed. Zo ga je de eerste keer met een professionele rijbegeleider de baan op, waardoor je zelf ervaart hoe het is om niet aan het stuur te zitten. Dat is tegelijk een interessante evaluatie van je eigen rijgedrag.”
“Daarnaast is er een draaiboek om de lessen stap voor stap op te bouwen. En er zijn video’s beschikbaar – gemaakt door Manueel Rijden – waarin technieken worden uitgelegd, zoals achteruit parkeren. Voor Katja haar rijexamen aflegt, volgt ze nog een oefenexamen binnen de vzw. Zo is ze goed voorbereid.”
Katja: “Marc vraagt altijd hoe het gaat, en we nemen regelmatig de tijd om manoeuvres te oefenen of even stil te staan bij de binnenkant van de auto.”
© ID / Sebastiaan Franco
Ik leer elke les iets nieuws
Voor de Oekraïense Katja kwam 2GO op het juiste moment. Ze studeert voor leerkracht Mode en Engels. De eerste keer op de baan was spannend, maar viel mee. “Het ging verrassend goed, ook al was het een van mijn eerste keren in een auto. In Oekraïne kregen we al rijlessen op school, maar veel ervaring had ik niet.”
‘Ik voel me steeds meer op mijn gemak achter het stuur.’
Intussen zit ze aan meer dan dertig sessies, goed voor zo’n zestig uur rijervaring. “Ik voel me steeds meer op mijn gemak achter het stuur”, glimlacht ze. “Marc vraagt altijd hoe het gaat, en we nemen regelmatig de tijd om manoeuvres te oefenen of even stil te staan bij de binnenkant van de auto. Zo leer ik elke les iets nieuws.”
Sleutel tot zelfstandigheid
Een rijbewijs opent deuren. Die impact merkt de organisatie heel concreet. “We hebben jongeren die als chauffeur in de Antwerpse haven werken, bij postbedrijven aan de slag zijn als leverancier of hun droomjob als thuisverpleegkundige hebben kunnen waarmaken. Jobs die zonder rijbewijs buiten hun bereik waren gebleven.”
Ook voor Katja is het traject bij 2GO van meerwaarde. “Thuis had ik geen enkele mogelijkheid om mijn rijbewijs te halen”, vertelt ze. “Mijn mama kan zelf niet rijden en we hebben geen auto. Een rijschool alleen was geen optie, omdat je daarnaast ook moet kunnen oefenen, en dat kost allemaal veel geld.”
Ze zit in het derde jaar van haar opleiding en denkt al aan de toekomst. “In het begin zal ik wellicht op verschillende scholen werken. Dan is een rijbewijs handig. Bovendien moet ik voor mijn lessen Mode vaak veel materiaal meenemen. Dat lukt niet met de bus of trein.”
Samen naar de winkel
De rijlessen betekenen voor Katja meer dan enkel leren rijden. “Ik kom ook eens buiten mijn studieomgeving en leer de regio beter kennen. Dat is mooi meegenomen.” En voor Marc is het een fijne manier om iets te betekenen voor een jongere, klinkt het.
Volgens Margot reikt de rol van de rijbuddy vaak verder dan alleen het begeleiden op de weg. “We merken dat er echt een band ontstaat. Soms helpen rijbuddy’s ook bij andere zaken. Zo ging een begeleider eens mee naar een huurappartement, omdat de jongere niet wist waar hij op moest letten. Of doen ze samen boodschappen.”
Die extra steun maakt een groot verschil. “Het helpt hen om sterker in hun schoenen te staan, beter te integreren en meer zelfvertrouwen te krijgen”, meent ze.
Beperkende regelgeving
De regelgeving rond rijbegeleiding vormt wel een struikelblok. Margot wijst op een belangrijke beperking in de werking. “Een rijbuddy heeft niet hetzelfde statuut als een ouder die zijn kind leert rijden. Als ouder mag je je kinderen kort na elkaar, of zelfs op hetzelfde moment, leren rijden. De buddy’s van 2GO vzw mogen dat niet. Dat betekent dat hij of zij na een traject een jaar moet wachten voor er opnieuw iemand begeleid mag worden.”
‘Onze werking is geen concurrentie voor rijscholen.’
Die regel, bedoeld om concurrentie met rijscholen te vermijden, heeft volgens haar een ongewenst effect. “Daardoor zitten heel wat gemotiveerde vrijwilligers ‘op de bank’ te wachten tot ze weer mogen starten. Dat is jammer, zeker omdat de vraag zo groot is.”
De wetgeving dateert al van 2013, lang vóór het ontstaan van 2GO. “We begrijpen de logica erachter”, zegt Margot, “maar onze werking is geen concurrentie voor rijscholen. Integendeel: onze jongeren kunnen een rijschool vaak gewoonweg niet betalen. We nemen dus niemand klanten af.”
Margot: “Soms helpen rijbuddy’s ook bij andere zaken. Zo ging een begeleider eens mee naar een huurappartement, omdat de jongere niet wist waar hij op moest letten.”
© ID / Sebastiaan Franco
Geen structurele subsidies
Hoewel de overheid de organisatie intussen kent, blijven structurele subsidies voorlopig uit. “We staan zeker open voor overleg”, klinkt het. “Want deze regels remmen onze werking af, terwijl we net proberen kansen te creëren.”
Om haar werking te financieren, kan de vzw rekenen op of Streekfondsen, projectoproepen via de Koning Boudewijn Stichting en fondsen van bedrijven. “Daarnaast hebben we een overeenkomst met een leasingbedrijf voor de wagens”, zegt Margot. “Ook giften van particulieren en serviceclubs zijn belangrijk. In sommige steden krijgen we steun van het stadsbestuur. Maar we zijn natuurlijk niet de enige vzw die middelen nodig heeft.”
Resultaten die tellen
Toch spreken de cijfers voor zich. In vijf jaar tijd behaalden al 146 deelnemers hun rijbewijs. “We hopen dit jaar de kaap van 200 te halen”, zegt Margot. Momenteel zijn er 165 duo’s actief op de baan, terwijl 250 jongeren op de wachtlijst staan. “Dat toont hoe groot de nood is”, zegt ze.
“We zoeken ook nog altijd bijkomende vrijwilligers. Hoe meer we er hebben, hoe kleiner we de wachtlijst kunnen maken”, zegt ze. Wie zich aangesproken voelt en zich wil engageren, kan zich dus aanmelden. “We zijn altijd op zoek naar rijbuddy’s, maar ook mensen die willen helpen bij het beheer van het wagenpark of bij fondsenwerving.”
Reacties [4]
Dat is natuurlijk heel mooi, maar er zijn ondertussen heel wat mensen, waaronder twintigers maar ook vroege dertigers, die wegens financiële beperkingen zich geen rijles kunnen permitteren, maar die wegens geen manifeste ‘kwetsbaarheid’ of gewoon omdat zij worden gezien als ‘voldoende sterk’, alzo nog maar eens uit de boot vallen. Dat is allesbehalve fair.
Prachtig initiatief!!!
Niet normaal hoeveel het kost om een rijbewijs te halen terwijl dat zo belangrijk is om aan een (fatsoenlijke en gepaste) job te geraken.
Heb mij al willen aanmelden bij 2go als vrijwilliger maar lukt mij niet. Bij http://www.2go.be kom ik ergens anders uit. 2go mag mij altijd contacteren. Jef
https://2govzw.be/