Studenten en oudere buurtbewoners ontmoeten elkaar in ‘woonkamer’ op de campus

Een warme plek op een drukke campus

Op campus Kantienberg van Arteveldehogeschool bevindt zich een ruimte die moeilijk in één woord te vatten is. De Rits is geen klaslokaal, geen studentenruimte en geen buurthuis, maar heeft wel kenmerken van alle drie. Sommigen noemen het een woonkamer op de campus.

Studenten en ouderen uit de buurt vinden er elkaar door koffie, creativiteit, kleine herstellingen, gesprekken en gedeelde interesses. Wat hen bindt, is niet hun leeftijd of opleiding, maar de nood aan ontmoeting, rust en betekenisvolle verbinding.

‘Studenten en ouderen uit de buurt vinden elkaar in De Rits.’

Zowel jongeren als ouderen ervaren vandaag sociaal isolement en eenzaamheid. Studenten komen vaak terecht in een nieuwe stad, met een drukke agenda en hoge verwachtingen. Ouderen verliezen soms hun vaste sociale netwerken na pensionering, ziekte of het wegvallen van een partner.

Ondanks die gedeelde kwetsbaarheid blijven ontmoetingen tussen generaties vaak beperkt. De Rits wil die kloof verkleinen door een plek te creëren waar contact vanzelf kan ontstaan, zonder verplichtingen of vooraf vastgelegde doelen.

Vertrekken vanuit intrinsieke motivatie

Student Marthe Roman beschrijft hoe De Rits voor haar een vast onderdeel van het campusleven werd: “Het is voor mij een automatisme: de les is gedaan, ik spring eens binnen. Het is geen verplichting. Ik kies zelf wanneer ik terugkom. Met de examenperiode had ik veel stress. Voor mijn examen ging ik naar De Rits en het babbeltje dat ik daar sloeg, deed echt deugd. Ik ben met een ontspannen gevoel naar het examen vertrokken.”

De werking van De Rits is sterk geïnspireerd door het ABC-model van zelfdeterminatietheorie, waarbij autonomie, verbondenheid en competentie centraal staan. Bezoekers kiezen zelf wanneer ze binnenkomen, hoelang ze blijven en waaraan ze deelnemen. Die autonomie maakt dat het engagement duurzaam wordt.

‘De ouderen hebben al meer moeite gedaan om te checken of ik oké ben dan de meeste mensen die ik ken.’

“De Rits is een lokaal op school, maar geen schools gebeuren,” verwoordt een deelnemer het treffend. Die ont-scholing blijkt cruciaal: hier moeten mensen niets, maar mogen ze er gewoon zijn. “De ouderen zijn oprecht”, zegt student Nisa Vlerick. “Ze hebben al meer moeite gedaan om te checken of ik oké ben dan de meeste mensen die ik ken. Age is just a number.”

De verbondenheid groeit door herhaalde, informele ontmoetingen. Gesprekken ontstaan spontaan rond een spel Rummikub, een piano of samen gebak eten. Competenties worden gedeeld, over generaties heen. Ouderen bieden levenservaring, rust en praktische kennis. Studenten brengen energie, nieuwe ideeën en digitale vaardigheden.

Naast de ontmoeting en de verbinding staat ook het leren centraal. Ouderen en studenten leren er van elkaar door vooraf aan te geven wat ze goed kunnen en graag willen leren aan iemand en, omgekeerd, wat ze niet goed kunnen en willen leren.

De kracht van de ruimte

De locatie van De Rits is bewust gekozen: vlak bij het onthaal, leslokalen en de maakplek Fablab. De ruimte is zichtbaar en toegankelijk, met nabijgelegen toiletten en een open deur tijdens de openingsuren. De inrichting is huiselijk en warm, ver weg van het klassieke campusgevoel.

Die huiselijkheid creëert rust. Het is een plek waar studenten kunnen ontprikkelen, iets waar ze veel nood aan hebben. Voor sommige studenten uit het buitenland is De Rits hun tweede thuis.

‘Het is een plek waar studenten kunnen ontprikkelen, iets waar ze veel nood aan hebben.’

Elementen in de ruimte nodigen uit tot gesprek en activiteit: muziekinstrumenten, planten, creatieve materialen. Een piano, gedoneerd door een student, wordt vaak spontaan bespeeld. Ook planten blijken verbindend: stekken, ruilen, samen water geven en praten over de verzorging.

Activiteiten: klein, flexibel en samen gedragen

In De Rits wordt gewerkt rond zes thema’s: cultuur, natuur, media, creatie, gezondheid en vakkennis. Maar activiteiten liggen nooit volledig vast. Inschrijven is niet nodig. Deelnemen is vrijblijvend, wat de drempel laag houdt.

In het begin vonden activiteiten wel plaats op vaste momenten, wat voor ouderen duidelijkheid gaf, maar voor studenten te beperkend bleek. Studenten plannen vaker last minute en hebben nood aan laagdrempelige activiteiten die spontaan kunnen ontstaan.

Lees ook

‘Verbondenheid tussen jong en oud maakt onze samenleving veerkrachtig’

Daarom zet De Rits sterk in op observeren en faciliteren. Ideeën ontstaan spontaan in de groep zelf: thuis gebak maken en in De Rits samen opeten, een kerstfilm kijken vlak voor de vakantie, of gewoon een spel spelen.

Tegelijk zijn er ook meer structurele initiatieven gegroeid, zoals een leesclub die vier keer per jaar samenkomt, en een yogagroep die ontstond vanuit de expertise van een senior. Daarnaast zijn er samenwerkingen met externe partners, zoals bij bezoeken aan het dierenasiel of Floraliën. Studenten komen soms ook met een concrete hulpvraag: een interview, een video-opdracht of het uitbreiden van hun netwerk. Ouderen springen daar dikwijls spontaan op in. Dat wederzijds helpen versterkt de onderlinge band.

Samen bouwen vanaf de start

De Rits werd niet top-down bedacht, maar groeide vanuit een stuurgroep van ouderen en studenten ergotherapie, die hun bachelorproef rond het project uitwerkten. Ouderen werden aangesproken na eerdere deelname aan open lesdagen tijdens de Vlaamse seniorenweek. Samen kozen ze de naam, bepaalden ze de thema’s waarrond gewerkt wordt en organiseerden ze de opening. Die co-creatie zorgde meteen voor eigenaarschap en engagement.

Het rekruteren van studenten gebeurt via uiteenlopende kanalen: infodagen, affiches, sociale media, introductielessen en mond-tot-mondreclame op de campus zelf. Tijdens infodagen bleek De Rits voor toekomstige studenten en hun ouders een belangrijk ankerpunt. De ruimte werd ervaren als een veilige haven in een nieuwe stad.

‘De ruimte werd ervaren als een veilige haven in een nieuwe stad.’

Toch vraagt rekrutering blijvend tijd en energie. Opleidingen betrekken is een uitdaging. Docenten warm maken om De Rits mee uit te dragen, vraagt aanwezigheid van de coördinator op teamdagen, leerfestivals en vergaderingen. Tegelijk werpt dat zijn vruchten af. Enthousiaste docenten verwijzen actief door, tonen het introductiefilmpje in de les of verwerken De Rits als sociaal initiatief zelfs in examenvragen.

“Voor mij is de grote meerwaarde van De Rits dat ik mijn lessen kan laten aansluiten bij de dagelijkse praktijk”, vertelt docent Lieven Desomviele. “Zo kunnen studenten van externe naar autonome motivatie groeien.”

Ouderen bereiken: nabijheid en vertrouwen

Ook het bereiken van senioren verloopt via verschillende sporen: buurtplatformen zoals Hoplr, flyeren met lokale ankerpunten en samenwerkingen met organisaties die al met senioren werken. De nabijheid van de campus tot de wijk is hierbij een troef. Tegelijk blijkt het concept moeilijk uit te leggen op papier, want De Rits moet je ervaren.

Daarom werd ingezet op een nieuwsbrief – digitaal en op papier – en een WhatsAppcommunity. Dat verloopt met vallen en opstaan. Niet iedereen voelt zich comfortabel in groepchats en berichten komen op verschillende momenten tijdens de dag binnen. Toch zorgt het ervoor dat mensen zich betrokken blijven voelen, ook buiten de fysieke ontmoetingen.

‘Het concept is moeilijk uit te leggen op papier. De Rits moet je ervaren.’

Hilke Van Cauter, die tot voor kort als bruggenbouwer de eenzaamheid in de dierentuinwijk in Gent bestreed, benadrukt het potentieel van De Rits voor de wijk: “De Rits draagt bij aan een school die haar deuren openzet en zichtbaar aanwezig is in de wijk. Niet als eiland, maar als actieve partner in het buurtleven.”

Tijdens periodes waarin de campus gesloten is, bleek de nood aan contact groot. Zo ontstonden ‘Rits Zomert’ en ‘Rits Wintert’, waarin studenten en ouderen elkaar bleven ontmoeten tijdens vakanties. Samen wandelen in de Bourgoyen, tango dansen op de Gentse Feesten of naar de wintermarkt gaan: de verbinding stopt niet aan de campuspoort.

Een plek die ertoe doet

De Rits bestaat intussen één jaar en we zien geen enkele reden om te stoppen. Uit bevragingen blijkt dat De Rits voor deelnemers wordt geapprecieerd voor de gezelligheid, echte verbinding, huiselijkheid, betrokkenheid en rust. “Ik ga altijd met een lach op mijn gezicht naar huis als ik van De Rits kom”, vat een oudere het samen.

Voor de dienst Studentenvoorzieningen (STUVO) is De Rits een waardevolle aanvulling op het bestaande aanbod. Medewerker Ira Kerkhove ziet bijvoorbeeld hoe ouderen internationale studenten helpen omgaan met stress en gemis: “Het contact met de senioren verzacht vaak het gemis van hun familie. Met kleine gesprekjes bieden ze andere perspectieven.”

‘In een wereld die steeds sneller draait, is De Rits een plek waar het tempo even mag zakken.’

Ook trajectcoaches merken de impact op. Mara De Temmerman beschrijft hoe een student pas in De Rits echt haar plek vond: “Ik ben ervan overtuigd dat ze hier vaardigheden leert die ze anders nooit had geleerd, en vooral vriendschappen krijgt die ze anders nooit had gehad.”

De Rits toont dat intergenerationele verbinding niet groots of complex hoeft te zijn. Het vraagt tijd, nabijheid, flexibiliteit en vertrouwen in wat ontstaat wanneer mensen elkaar écht ontmoeten. In een wereld die steeds sneller draait, is De Rits een plek waar het tempo even mag zakken – en waar jong en oud elkaar vinden, gewoon door samen te zijn.