Jongeren willen verandering
“Jongeren komen hier niet omdat ze een activiteit zoeken. Ze komen omdat ze verandering willen in hun leven.”Met die zin vat Tim Vermeiren (40), oprichter van de Leuvense jongerenorganisatie Erat, samen wat zijn werk zo anders maakt.
Erat vertrekt niet vanuit een vast aanbod of thema, maar vanuit de noden van jongeren zelf. Dat maakt hun werk onvoorspelbaar, intens en soms lastig in het huidige aanbod in te passen. Maar het toont vooral wat er mogelijk wordt als je jongeren écht als partners beschouwt, en niet als deelnemers.
Verdwalen in hulpverlening
Erat ontstond enkele jaren geleden uit een eenvoudige, maar confronterende vaststelling: een groeiende groep jongeren heeft ondersteuning nodig, maar vindt die niet in het bestaande aanbod en verdwalen in een hulpverlening die te complex is. Wie vandaag ondersteuning zoekt, moet zijn probleem al precies kunnen benoemen, de juiste dienst vinden en een afspraak maken.
‘Wie te vaak afgewezen is – op school, thuis, op de woonmarkt of in de zoektocht naar werk – haakt af.’
“De jongeren die bij ons terechtkomen, werden vaak al meermaals afgewezen” zegt Tim. “En wie te vaak afgewezen is – op school, thuis, op de woonmarkt of in de zoektocht naar werk – haakt af. Wij proberen een plek te zijn waar ze weer willen aankloppen. Hier mag je gewoon binnenlopen, ook als je nog niet goed weet wat je nodig hebt.”
Laagdrempelig
Bij Erat lopen jongeren spontaan binnen, met de vragen die op dat moment branden. Vaak ontmoeten ze elkaar op straat en brengen ze elkaar mee. Mirte (23), een van de vier jongerenbegeleiders, legt uit: “We werken volledig op vraag. Dat kan gaan van ‘ik heb hulp nodig met mijn cv’ tot ‘ik begrijp deze brief van de deurwaarder niet’. Vanuit die concrete hulp groeit vaak vertrouwen, en dan komen de grotere verhalen later vanzelf naar boven: schulden, wonen, papieren, gezondheid.”
Die laagdrempeligheid maakt het verschil. Er is geen intakegesprek, geen wachtlijst, geen standaardtraject. “We zijn geen hulpverleningsinstantie,” legt Tim uit, “maar we doen wél aan hulpverlening. Alleen vertrekken we niet vanuit structuren, maar vanuit relaties.”
Dat Erat geen klassiek aanbod heeft, is tegelijk de sterkte en de uitdaging. “We weten nooit hoe druk het zal zijn,” zegt Mirte. “Soms loopt het hier vol, soms is het rustig. Maar we proberen altijd samen te bekijken wat dringend is en wat kan wachten. En de jongeren helpen elkaar ook.”
Van kleine vraag naar grote verandering
Siraj (22) weet wat dat betekent. Hij kwam vijf jaar geleden bij Erat binnen. “Dat was een kantelpunt in mijn leven, besef ik nu. Ik zocht een job, een woning, maar wist niet waar te beginnen. Bij de organisaties waar ik als kind en jongere aanklopte, vond ik niet wat ik zocht: ik had geen behoefte aan actviteiten en ik wilde weten hoe ik nu verder moest. Bovendien bleef ik voor hen de jongen die ik vroeger was.”
‘Ik help hen vooral met de kleine dingen. Maar het zijn vaak die kleine eerste stappen die het verschil maken.’
“Bij Erat kon ik gewoon binnenstappen en werd ik geholpen met wat ik écht nodig had”, vertelt hij. “Ik wilde op mijn eigen benen staan, maar had geen inkomen. En ik had een hele stapel brieven die ik niet begreep en in een hoekje duwde. Hier werd ik stap voor stap begeleid in wat ik nodig had en wilde. Tot ik het helemaal zelf kon.”
Siraj werkt ondertussen zelf bij Erat via een artikel 60-contract. Hij begeleidt jongeren die nu in dezelfde situatie zitten als hij toen. “Ik weet wat het betekent om opnieuw te moeten beginnen. En hoe belangrijk het is dat iemand je blijft zien, ook als je fouten maakt. Ik ben nu zelf het eerste aanspreekpunt voor velen van deze jongeren. Ik help hen vooral met de kleine dingen. Maar het zijn vaak die kleine eerste stappen die het verschil maken.”
Siraj: “Ik weet wat het betekent om opnieuw te moeten beginnen.”
© ID / Mies Cosemans
Samen beslissen, ook als het moeilijk is
Erat gaat ver in participatie. Alles begint bij de individuele vragen waarmee de jongeren binnenkomen. Van daaruit ontstaan dan trajecten en vormingen en activiteiten die voor meer jongeren relevant zijn. “Niet omdat wij ze willen aanbieden, maar omdat jongeren er zelf om vragen”, vertelt Tim.
‘De jongeren zitten mee in het bestuur.’
“En we gaan nog verder: de vragen en noden van de jongeren vormen niet enkel de vormingen en activiteiten, de jongeren beslissen zelf ook mee over aanwervingen en zitten mee in het bestuur. Toen we een nieuwe collega zochten, mochten de jongeren dus mee bepalen wat voor iemand dat moest zijn. En ze zaten mee in de selectiegesprekken.” Dit maakt dat de jongeren zich echt deel van de organisatie voelen en heel respectvol met elkaar, de collega’s en de locatie omgaan. Erat is er niet alleen voor hen, maar is ook echt van hen.
“Dat maakt het werk trager en complexer”, geeft Tim toe. “Maar het werkt. Als ik iets wil, maar de jongeren niet, dan gebeurt het niet. Jongeren zo doorgedreven betrekken bij beslissingen doet je heel goed nadenken over de zinvolheid van iets. Bovendien geeft het veel vertrouwen. Ik ben er echt van overtuigd dat voor hen beslissen niet zo duurzaam is. En hen niet per se vooruit helpt.”
Een netwerk dat niet loslaat
En wat als de jongeren met problemen zitten waarbij Erat niet kan helpen? Doorverwijzen doen ze niet snel. “We laten ze niet los,” zegt Tim. “We halen de expertise die wel zelf niet hebben zoveel mogelijk naar hier.” Zo organiseert Erat groepssessies met partners als de Huurdersbond, de deurwaarder of de geestelijke gezondheidszorg. Thema’s komen voort uit de individuele trajecten: schulden, wonen, omgaan met een psychose in je omgeving.
“Het verschil is dat die vormingen hier plaatsvinden, in hun vertrouwde omgeving”, zegt Mirte. “Hier kennen ze iedereen. Hier durven ze vragen stellen. Dat is iets anders dan naar een onbekend kantoor moeten.”
“Wanneer we jongeren niet op die manier kunnen helpen, brengen we ze met de juiste mensen en instanties in contact en helpen we met het maken van de juiste afspraken”, legt Tim verder uit. “Maar het is geen simpele doorverwijzing. We laten ze nooit los, we blijven hen omringen en verwelkomen bij Erat.”
“Er zijn jongeren die hier al 5 jaar over de vloer komen”, benadrukt hij. “Sommigen zien we enkele keren per week, anderen een lange tijd niet, vooral wanneer het goed gaat. Hier mag je altijd binnenspringen. Om mee te doen. Om anderen te ontmoeten of om trots je rijbewijs te laten zien.”
Tim: “Hier mag je altijd binnenspringen. Om mee te doen. Om anderen te ontmoeten of om trots je rijbewijs te laten zien.”
© ID / Mies Cosemans
Actief burgerschap
Naast individuele begeleiding en vormingen zet Erat in op een derde pijler: een positieve identiteit opbouwen. Jongeren worden aangemoedigd om iets te doen voor anderen: koken voor de groep, mee een actie op poten zetten voor een goed doel of hun verhaal delen met beleidsmakers. “Actief burgerschap klinkt groot,” zegt Tim, “maar voor onze jongeren gaat het over ervaren dat je iets te bieden hebt. Dat doet iets met je zelfbeeld.”
‘Actief burgerschap klinkt groot, maar voor onze jongeren gaat het over ervaren dat je iets te bieden hebt.’
“Voor sommige jongeren gaat dat ver. Ze zetten soms een hele actie op om een goed doel te steunen waar ze zelf veel aan gehad hebben. Of ze denken mee na over hoe Erat er nog beter voor jongeren kan zijn. We zoeken samen met elke jongere naar een actviteit of project dat bij hem of haar past. En dat hoeft niet altijd even groot te zijn.”
Geen passend hokje
Erat wil laten zien dat werken met kwetsbare jongeren niet ingewikkeld hoeft te zijn, wél nabij, flexibel en menselijk. Door niet te vertrekken vanuit een vooraf bepaald aanbod, maar vanuit vertrouwen, ontstaat ruimte voor echte verbinding.
Maar die manier van werken botst soms met hoe het beleid en subsidiestromen georganiseerd zijn. Erat past moeilijk in één hokje of beleidsdomein. “Met Erat bevinden we ons op het snijpunt van de beleidsdomeinen jeugd, welzijn, preventie en werk”, stelt Tim.
“Als je vanuit de jongere vetrekt is dat heel logisch, maar niet wanneer je bij onze beleidsmakers gaat aankloppen. Dan is het gemakkelijker om binnen de beleidslijnen te blijven. Maar hoe duurzaam is je hulp als iemand binnen acht maanden een job vindt maar nog steeds geen woning heeft?” stelt Tim. “Ik denk dat we de de puzzel veel meer als een geheel moeten bekijken.”
Voor Ibrahim (22) heeft Erat alvast een groot verschil gemaakt: “Ik kwam eerst gewoon mee met vrienden. Dan bracht ik eens een brief mee die ik niet begreep. Even later kon ik hier een kaartlezer gebruiken en samen aan mijn motivatiebrief schrijven. Ondertussen werk ik op een school en volg ik tegelijkertijd een opleiding Elektriciteit. Ik wist niet eens dat dat kon.”
Reacties