Blik achter de schermen van Sociaal.Net: ‘We willen ruimte geven aan wie geen stem krijgt’

Ervaren rotten

Groen achter mijn oren. Met die vaststelling keerde ik huiswaarts na mijn eerste werkdag. Ik mocht dan wel een groot hart hebben voor sociale thema’s en kwetsbare groepen, maar van de werking van Sociaal.Net en het sociale werkveld had ik bitter weinig kaas gegeten. Gelukkig kwam ik terecht bij een klein hoopje ervaren rotten die me met plezier wegwijs maakten.

‘We zijn een hecht team met een duidelijke missie.’

De motor van Sociaal.Net? Dat zijn hoofdredacteur Donna Kerseboom (30), redacteurs Lisa Develtere (38) en Peter Goris (54) en ikzelf (23) als communicatiemedewerker. Maar ook onze vrijwilliger Ludo Serrien en onze freelance-journalisten mogen niet in dat rijtje ontbreken. We zijn een hecht team met een duidelijke missie: bubbels doorprikken, hameren op wederzijds respect, zorg dragen voor kwetsbare verhalen en bovenal een podium geven aan sociale professionals.

Voor en door sociale professionals

De redactie brengt haast dagelijks verhalen specifiek voor sociale professionals. Een duidelijke keuze, volgens hoofdredacteur Donna: “Een bijdrage is er pas een van ons als die voor of door sociale professionals gemaakt is. Het onderscheidt ons dat we een stem geven door hen te laten schrijven of hen te interviewen. Ook geven we een podium aan de thema’s die bij hen leven.”

‘Wij zijn geen expertisecentrum dat kennis van bovenaf etaleert.’

“Maar we willen hen ook uitdagen met de teksten die we aanbieden. Soms schrijven we over thema’s die minder ‘populair’ zijn, zoals racisme of klimaatverandering. We weten dat die artikels minder clicks krijgen, maar dat houdt ons niet tegen. We moeten ook over die onderwerpen praten.”

“Wij zijn een medium dat meningen, ervaringen en expertise van anderen helpt delen”, vult Peter Goris, redacteur van het eerste uur, aan. “ Dat klinkt bescheiden, maar dat is precies onze kracht. We willen niet in het centrum staan, maar ruimte geven aan wie vaak geen stem krijgt. Bij ons is er ook plaats voor debat en meningsverschillen. Maar we hebben wel een duidelijke redactionele lijn: we publiceren geen teksten die kwetsbare groepen nog verder in een  hoek duwen. Menselijkheid is onze meetlat.”

Van vaktijdschrift naar online medium

Sociaal.Net bestaat in zijn huidige vorm sinds 2015, maar de wortels gaan verder terug. Het online medium kende zijn oorsprong in twee tijdschriften, één katholiek en één pluralistisch: het Tijdschrift voor Welzijnswerk en Alert. “Door die twee vaktijdschriften bij elkaar te brengen, lieten we meteen ook de verzuiling achter ons. Dat was toen best een gedurfde zet. Alsof dat nog niet genoeg was, kozen we ervoor om ook de gedrukte letters achter ons te laten en volledig online te gaan. Het was toen een sprong in het onbekende, maar het heeft ons uniek gemaakt.”

Straffe keuzes bleken de juiste te zijn. Peter: “Vroeger moest je een tijdschrift kopen, abonnee zijn of naar de bibliotheek gaan. Met de keuze voor online hebben we alles gratis toegankelijk gemaakt. Plots konden studenten, docenten, sociaal werkers en mensen met ervaringskennis met één klik bij al die expertise. Ik weet nog dat ik dacht: dit gaat het sociaal werk veranderen.”

Het medium groeide gestaag, maar de coronacrisis bracht een kantelmoment. “Onze artikels werden toen enorm veel gelezen, maar tegelijk pikten de grote media plots dezelfde thema’s op als wij”, zegt Peter. “Dat was confronterend. Wie waren wij nog? Het dwong ons terug te keren naar onze kern. Onze conclusie was duidelijk: wij zijn er voor en door sociale professionals. Dat onderscheidt ons van de reguliere media.”

Meer dan de waan van de dag

Lisa, die sinds 2018 meedraait, ziet dat onderscheid elke dag. “Wij bieden ruimte voor reflectie,” zegt ze. “Reguliere media volgen de waan van de dag, maar wij brengen verhalen die maanden later nog relevant zijn. Er kleeft geen houdbaarheidsdatum op onze artikels. Voor sociaal werkers is dat essentieel: even stilstaan, inspiratie opdoen en hun eigen werk vanuit een andere invalshoek bekijken.”

‘Er kleeft geen houdbaarheidsdatum op onze artikels.’

Ook zij herinnert zich de pandemie nog levendig. Sociaal.Net werd een aanspreekpunt voor velen en genoot steeds meer bekendheid. “Tijdens de coronacrisis kregen we mails van ouders die hartverscheurende keuzes moesten maken. Ze moesten kiezen om hun kinderen die in voorzieningen zaten mee naar huis te nemen of niet meer te zien. Ze waren radeloos.”

“Wij hebben die verhalen meteen gebracht, nog voor de grote media er aandacht voor hadden. We hebben vroeg gesignaleerd dat er een gigantische crisis was in zorg en welzijn met een enorme impact op kwetsbare mensen. Daar ben ik nog altijd trots op.”

Zorg voor auteurs en geïnterviewden

De inbox loopt vaak vol met externe auteurs die graag een artikel willen publiceren op Sociaal.Net. De manier waarop het team met auteurs overlegt om tot het beste eindresultaat te bekomen, is bijzonder. Lisa legt uit: “We krijgen veel teksten binnen. Soms zijn ze ruw en moeten we stevig redigeren, maar dat doen we altijd in overleg. De auteur heeft het laatste woord. Wij vinden het belangrijk dat die zich herkent in wat uiteindelijk verschijnt. We schrappen niet zomaar de helft van de tekst en kiezen niet voor een prikkelende maar ongenuanceerde kop zoals soms in de reguliere media wel gebeurt.”

Peter haakt daarop in: “Mensen die een tekst insturen bij ons, leggen een stukje van zichzelf in onze handen. Ze tonen daarin ook hun kwetsbaarheid. Dan moet je als redacteur heel respectvol zijn. Je grijpt in in iemands tekst, in iemands verhaal. Onze job is om daar een leesbare tekst van te maken, maar tegelijk moet de auteur groen licht kunnen geven en zeggen: ‘ja, dat is wat ik wou zeggen’. Datzelfde geldt trouwens voor de mensen die we interviewen. Iedereen krijgt de tekst te lezen voor we publiceren. Ik vind dat heel spannend, maar ook mooi. Dat kenmerkt ons. Mensen durven hun verhaal bij ons leggen omdat ze voelen dat we respect tonen.”

Die aanpak betaalt zich uit in vertrouwen en fijne samenwerkingen, maar dat proces vergt ook tijd die er vaak niet is. Donna: “We zouden nog veel dichter bij de auteur willen staan en nog meer tijd willen investeren om met hen uit te zoeken hoe we het onderwerp het best brengen, maar die tijd is er gewoonweg niet.”

Redactionele uitdagingen

Een klein team van een medium met een groot bereik, kent de nodige uitdagingen. Peter: “Je moet altijd goed weten wie je bent. Wat ga je wel doen, wat niet? Als je die scherpte verliest, verdrink je in het medialandschap. Het is verleidelijk om alles te willen brengen, maar dat gaat niet. Je moet keuzes maken. Dat lukt alleen door elkaar in het team uit te dagen en niet bang te zijn voor discussie.”

‘Het is verleidelijk om alles te willen brengen, maar dat gaat niet.’

Ook de interne samenwerking is intensief. Donna: “We zijn een hecht team dat alles tegen elkaar kan zeggen. Dat betekent dat we ook heel kritisch naar elkaar toe zijn, zonder dat dit tot een slechte sfeer leidt. Dat is de sfeer waarin je goed werk kan leveren.” “De foutenmarge is klein,” pikt Peter in. “Vanuit een klein team moeten we doordacht beslissen wat we wel of niet doen. Onze podcast ‘Hulplijn voor hulpverleners’ is het resultaat van intensief wikken en wegen. Want de energie die je nodig hebt om een podcast te maken, kan je niet investeren in publicaties.”

Onafhankelijk maar gesteund

Sociaal.Net wordt gefinancierd door het Departement Zorg van de Vlaamse Overheid. Die steun is cruciaal, maar de redactie benadrukt haar onafhankelijkheid. Donna: “We hebben een fijne samenwerking met de overheid die staat op wederzijds respect. We zijn volledig redactioneel onafhankelijk. Er is absoluut geen inmenging. Dat vertrouwen is essentieel. Zonder die vrijheid zouden we ons werk niet kunnen doen.”

De financiering maakt het volgens Peter zelfs mee mogelijk om een eigen koers te varen. “We hebben het privilege om niet achter clicks te hoeven aanlopen. Dat maakt ons onafhankelijker dan veel andere media. We kunnen echt de vraag stellen: wat is maatschappelijk relevant? Dat is een luxe die we koesteren.”

‘We hoeven niet achter clicks aan te lopen.’

Om die inhoudelijke koers te bepalen werkt het team samen met een  bredere redactie. “Dat is misschien verwarrend, maar we hebben een team en we hebben een redactie”, legt Donna uit. “Die laatste is een grotere groep van professionals uit het werkveld, docenten aan hogescholen… Veel van hen zijn al lang betrokken bij Sociaal.Net, vanuit een vrijwillig engagement. Ze helpen ons knopen doorhakken en houden ons scherp.” “Die redactie is misschien niet zo zichtbaar voor de buitenwereld, maar voor ons is het een steunpilaar”, vult Peter aan. “En nog iets om trots over te zijn: ons meest ervaren redactielid, Ludo Serrien, versterkt een dag per week als vrijwilliger ons team. Het is fantastisch dat iemand met tonnen ervaring en een scherpe blik zich ten dienste blijft stellen van Sociaal.Net. ”

Hoopvol

Hoewel er op Sociaal.Net veel artikels over zwaardere thema’s verschijnen, ziet Donna ook veel hoop. De recente moord op OCMW-medewerker Erik Boone heeft veel mensen hard geraakt. “Dat is misschien een vreemd thema om te kiezen als het om hoop gaat. Maar wat me opviel: er werd veel gespeculeerd over de afkomst en de motieven van de dader in de media. Het stemt me hoopvol dat onze auteurs, zoals columnist Iwein Denayer, weigeren mee te stappen in dat  negatieve discours. Ze blijven de nadruk leggen op de meerwaarde van hun werk.”

Aan de online reacties te lezen, herkenden velen zich in het standpunt van columnist Iwein . Donna: “Het is belangrijk dat sociaal werkers zich zo verenigen en zich uitspreken. Anders zouden we alleen maar de negatieve kant van het verhaal horen. Veel hulpverleners benadrukten bijvoorbeeld dat huisbezoeken zeer waardevol zijn. Ik vind het ontzettend krachtig dat ons platform zulke uitwisselingen mogelijk maakt.”

Maatschappelijke en persoonlijke betekenis

Wie het team van Sociaal.Net leert kennen, merkt al snel dat dit werk meer is dan artikels schrijven en herwerken of deadlines halen. Voor Lisa ligt de kracht van Sociaal.Net in de maatschappelijke betekenis: “Ik hoop dat we sociaal werkers inspireren en sterker maken. Ik hoor vaak van sociale professionals dat ze een artikel van ons lezen, het meenemen naar hun team en erover in gesprek gaan. Uiteindelijk gaat het daarover: dat zij er beter kunnen zijn voor hun cliënten. Dat is waar ik het voor doe.”

Peter ervaart Sociaal.Net ook als een persoonlijke verrijking: “Ik leef bevoorrecht, maar dankzij Sociaal.Net kom ik in contact met mensen die in heel andere werelden leven. Dat dwingt mij uit mijn bubbel te komen. Dat is soms confronterend, maar vooral een verrijking. Ik hoop dat onze lezers ook uit hun eigen bubbel durven stappen als ze onze artikels lezen.”

Donna’s motivatie is heel persoonlijk: “Mijn vader is sociaal werker en zet zich al jarenlang met volle overtuiging in voor kwetsbare mensen. Hij was jeugdwerker, werkte in de gevangenis en werkt nu in de verslavingszorg. Dat is kei hard werken, en als ik zie hoe weinig respect hij daarvoor terugkrijgt dan maakt me dat boos. Alsof hij iedere dag opnieuw moet bewijzen dat wat hij doet, kwetsbaren helpen, ertoe doet. Als wij met Sociaal.Net die beeldvorming maar een beetje kunnen veranderen, dan weet ik waarvoor ik het doe.”

Sociaal.Net is geen groot nieuwsmedium met eindeloze middelen. Het is een kleine ploeg die met zorg en overtuiging werkt. Hun kracht ligt in authenticiteit en de moed om keuzes te maken, maar ook om sociale professionals een platform te geven waarin ze erkend worden voor hun maatschappelijke toewijding.