Ondersteuning aan 107.000 mensen
Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) ondersteunt mensen met een handicap in Vlaanderen op vele manieren. Met hulpmiddelen, rechtstreeks toegankelijke hulp, persoonsvolgende budgetten, persoonlijke assistentiebudgetten, ondersteuning door een voorziening, of een mix van hulpvormen. Op dit moment ondersteunen we ruim 107.000 mensen en dat aantal neemt elk jaar toe, net zoals het aantal mensen dat bij ons aanklopt voor hulp.
Ik wil onderstrepen dat de zorg en ondersteuning voor mensen met een handicap in Vlaanderen niet alleen divers, maar ook erg goed is.
‘Welke keuze mensen ook maken, de zorg en ondersteuning is van hoge kwaliteit.’
Mensen kunnen kiezen voor allerlei vormen van ondersteuning. Thuis wonen met assistentie, een verblijf in een kleinschalig initiatief, wonen in een voorziening met intensieve of gespecialiseerde ondersteuning, of een combinatie hiervan. Professionele begeleiding aan huis op maat. Individuele begeleiding van jonge kinderen met een handicap in het regulier onderwijs. Pedagogische hulp bij hogere studies van studenten met handicap. Tolken Vlaamse Gebarentaal voor doven of slechthorenden.
Het is maar een greep van wat in Vlaanderen mogelijk is. En welke keuze mensen ook maken, de zorg en ondersteuning is van hoge kwaliteit. Daar mogen we echt trots op zijn.
Inclusie is helaas nog lang geen realiteit
Helaas is er voor een aantal hulpvormen nog steeds een wachtlijst. Voor persoonsvolgende budgetten en persoonlijke assistentiebudgetten, waarmee mensen zelf zorg en ondersteuning kunnen inkopen, is er niet voor iedereen met een handicap onmiddellijk een budget beschikbaar.
Om meer mensen te kunnen helpen, besliste Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez daarom om naast extra investeringen ook een aantal hervormingen door te voeren. Daar maken we nu en de komende jaren werk van.
Extra middelen en hervormingen zijn absoluut belangrijk en noodzakelijk. Maar mensen met een handicap zijn zoveel meer dan hun zorgvraag. Ze ontvangen niet alleen, maar dragen ook bij. Duizenden mensen met een handicap gaan naar school of naar hun werk. Ze voeden hun kinderen op, genieten van sporten en hobby’s. Kortom, ze leiden hun levens, in een maatschappij die weliswaar nog onvoldoende is aangepast aan hun noden.
‘Mensen met een handicap ontvangen niet alleen, maar dragen ook bij.’
Elke dag stellen we vast dat mensen met een handicap alternatieve oplossingen zoeken om deel te kunnen nemen aan de samenleving. Laat me daar een voorbeeld van geven. Om naar school of naar je werk te kunnen gaan, of om een sociaal leven te hebben, is mobiliteit ontzettend belangrijk. Maar het openbaar vervoer is vandaag nog onvoldoende toegankelijk. Daarom zijn mensen met een handicap vaak aangewezen op dure taxi’s of ander aangepast vervoer, wat ze betalen met een deel van hun persoonsvolgend budget. Dat is geld dat niet aan andere zorg en ondersteuning kan worden besteed, waarvoor het persoonsvolgend budget in de kern bedoeld is.
Kritiek op wachtlijsten
Geregeld klinkt er kritiek op ons agentschap, waarbij men dan meestal de wachtlijsten voor een persoonsvolgend budget of een persoonlijk assistentiebudget aanklaagt. Die zijn in strijd met het VN-verdrag voor de rechten van personen met een handicap, klinkt het dan vaak.
Laat me daar even bij stilstaan. Ik vind het volkomen begrijpelijk dat mensen die al jaren op een wachtlijst staan boos en gefrustreerd zijn. De wachtlijst blijft bestaan zolang er onvoldoende middelen in handicap worden geïnvesteerd. Dat ontkent niemand. Maar als een deel van de oorzaak – namelijk een onvoldoende inclusieve samenleving – niet wordt aangepakt, zal die blijven bestaan. Hoeveel extra middelen er ook in worden geïnvesteerd.
Nergens vermeldt het VN-verdrag dat één beleidsdomein of één agentschap verantwoordelijk moet zijn voor alles wat met handicap te maken heeft. Of dat alles met een persoonsvolgend budget moet kunnen worden betaald. Integendeel zelfs: het verdrag vertrekt vanuit maatschappelijke inclusie. Het is daarin heel duidelijk, en stelt dat het aan de bevoegde instanties is om maatregelen te treffen die volwaardige participatie toelaten. Liefst inclusief. Anders individueel, via een redelijke aanpassing.
Enkel via het persoonsvolgend budget inclusie realiseren, valt eigenlijk niet te rijmen met dat principe. Bovendien zijn mensen met een handicap daar zelf uiteindelijk de dupe van. Want als we zo kiezen voor meer inclusie, geef je de boodschap aan de rest van de samenleving dat bredere aanpassingen, zoals in het openbaar vervoer of op de werkvloer, eigenlijk niet nodig zijn.
Mobiliteit, onderwijs, wonen, werken, cultuur … zijn aparte beleidsdomeinen. Maar in de levens van ieder van ons lopen al die zaken door elkaar. Als we mensen met een handicap echt willen helpen, en als we voor inclusie willen gaan, kunnen we dat nooit vanuit één beleidsdomein realiseren.
Gedeelde verantwoordelijkheid
Dat wil niet zeggen dat het VAPH alle verantwoordelijkheid van zich af wil schuiven. Natuurlijk blijven we alles in het werk stellen om zoveel mogelijk mensen met een handicap in Vlaanderen de nodige ondersteuning te bieden.
Maar daarnaast moeten die andere beleidsdomeinen mee aan boord getrokken worden. Met Perspectiefplan 2040 maken we hier werk van. Het is een toekomstplan voor een samenleving waarin personen met een handicap volwaardig en zonder drempels kunnen leven en deelnemen. Alle beleidsdomeinen die belangrijk zijn voor kwaliteit van leven worden betrokken: mobiliteit, onderwijs, vrije tijd, werk, wonen, welzijn en openbare ruimte.
‘We moeten ook andere beleidsdomeinen mee aan boord trekken.’
Het plan wordt opgemaakt in samenwerking met andere overheden, maar het vertrekt vanuit mensen met een handicap. Nog tot april 2026 worden zij en hun netwerk via verschillende wegen bevraagd. Onder andere over wat hen helpt, welke drempels ze ervaren en welke ideeën ze hebben voor de toekomst. Die inzichten die daaruit voortvloeien, zullen worden vertaald naar beleidsaanbevelingen.
Alle hokjes afbreken
Als we afstappen van het idee dat handicap de bevoegdheid is van één agentschap, één minister, of één beleidsdomein is dat alvast een goed begin. En als we dan niet langer naar inclusie streven via losse initiatieven – een actieplan hier, een campagne daar – maar inclusie echt als uitgangspunt nemen, als de bril die we allen opzetten als we ons werk aanvatten, dan wordt er pas echt veel mogelijk.
Dus laat ons samen alle hokjes afbreken, en met de juiste blik naar de dingen kijken. Want een inclusieve wereld, die bouwen we samen.
Reacties [7]
Ik hoop dat het nieuwe plan 2040 voldoende rekening houdt met personen die voltijds werken. Ondersteuning buiten de kantooruren vinden is moeilijk. En als de hulp beperkt zou worden tot erkende diensten, dan kan ik mijn pvb niet meer gebruiken. Autismespecifieke ondersteuning wordt niet aangeboden door die diensten, of toch niet voor personen met hoge zelfstandigheid. Ook de veronderstelling dat ik dan maar minder zou moeten werken om ondersteuning te krijgen zit me dwars. Je kan dat bij een sollicitatie ook niet uitleggen zonder over te komen als een mindere kandidaat. Die tweedeling tussen beperking en werk moet weg. En liefst ook denken aan hoogopgeleiden daarbij.
Ook het openbaar vervoer moet er voor zorgen dat gehandicapte mensen beroep kunnen doen op tram,bus of trein.Is droevig gesteld in Vlaanderen en de lijn past zich niet aan.Doe maar eens je beklag bij de lijn.Ze ontwijken de verantwoordelijkheid.
Wanneer wordt VAPH eindelijk inclusief ongeacht de leeftijd?
Is er iemand die zegt dat énkel met een persoonsvolgend budget of een persoonlijke assistentiebudget inclusie kan worden gerealiseerd? Nee. Veel mensen getuigen wél dat het door dat eigen budget en de brede bestedingsmogelijkheden is dat ze een volwaardig leven kunnen leiden in de maatschappij. Ook als het openbaar vervoer toegankelijker wordt zullen heel wat mensen met een handicap nog assistentie nodig hebben bij verplaatsingen. Door hun handicap. Dus dat zijn handicapspecifieke noden. Het VAPH en de minister kunnen beslissen dat je vanaf pakweg 2028 geen aangepaste taxi meer mag betalen. Het resultaat is dat je het als persoon uit eigen zak moet betalen. Voor de meeste mensen betekent dat dat je niet meer buiten komt. Met hun eigen PVB kunnen mensen elke maand opnieuw zelf bepalen welke ondersteuning ze het meeste nodig hebben. Soms hebben ze meer verplaatsingskosten, soms meer ondersteuning thuis, soms meer ondersteuning buitenshuis. Die flexibiliteit moet blijven.
https://sociaal.net/achtergrond/administratieve-rompslomp-bijzondere-overheid-complexiteit/
dit lees ik ook in sociaal.net vandaag – graag doorgeven aan alle diensten die toegangen zijn voor ondersteuning van burgers … van allerlei soort
Interessante piste alleen helpt het kluwen tussen Vlaamse en Federale bevoegdheden hier niet echt aan mee. Waar blijven de confederale stappen hier oa alvast in de sociale zekerheid.
Als persoon met een handicap herken ik de nood aan brede inclusie, maar ik mis eerlijkheid over macht en verantwoordelijkheid. Er wordt gesuggereerd dat niemand beweert dat het VN‑verdrag “gerealiseerd” is zodra er PVB of PAB bestaat, maar zo’n stropop zet het verdrag onterecht weg. Het VN‑verdrag zegt dat zelfbeschikking, autonomie en inclusie moeten worden waargemaakt, en iedereen moet daaraan bijdragen – ook de instanties die over budgetten beslissen, door voldoende hoge, tijdige en flexibel inzetbare PVB en PAB te garanderen. In de praktijk vertellen mensen steeds opnieuw dat precies die budgetten een sleutel zijn tot regie over hun leven, terwijl het “alternatief” vaak bedelen blijft bij diensten en voorzieningen die vooral werken wanneer het hén uitkomt. Inclusie is geen of/of tussen algemene toegankelijkheid en individuele budgetten, maar en/en.