Onder druk
Zonder gezonde bevolking, geen gezonde maatschappij. Er wordt ruim 45 miljard euro per jaar uitgegeven aan de geneeskundige zorg voor 11 miljoen mensen. Elk jaar stijgen de kosten. Een vergrijzing van de bevolking verhoogt de druk op de uitgaven en budgetten worden overschreden.
Ondertussen kraakt de zorg. De samenleving ook. Zorgverleners stappen op. Uit frustratie. Door te hoge werkdruk. Mensen uit alle uithoeken van zorg en welzijn voelen het dagelijks: alleen redden we het niet meer. Iedereen – beleid, zorgverleners, burgers – moet zijn verantwoordelijkheid opnemen.
Samenwerken is moeilijk
Er wordt al jaren gesproken over ‘health in all policies.’ In 2015 zei toenmalig welzijnsminister Jo Vandeurzen op dit platform hierover al: “. Wil je een gezonde en zorgzame samenleving dan moet je inzetten op werk, onderwijs, huisvesting, sociale zekerheid, justitie… Welzijn is geen exclusieve verantwoordelijkheid van de minister van Welzijn.”
Alleen blijft het vaak bij woorden. Het ontbreekt niet aan goede bedoelingen, maar samenwerken is moeilijk. Bovendien heeft iedereen al meer dan genoeg eigen uitdagingen om aan te pakken.
Maar net daar liggen de opportuniteiten. De uitdagingen waar we vandaag voor staan in zorg en welzijn zijn te complex geworden om vanuit één perspectief op te lossen. Gezondheid is al lang niet meer alleen een zaak van zorg, maar van alle beleidsdomeinen, van elke stakeholder, van elke burger.
‘De uitdagingen waar we vandaag voor staan zijn te complex geworden om vanuit één perspectief op te lossen.’
Ze zeggen wel eens dat je pas echt de handen in elkaar slaat als de uitdaging te groot wordt om alleen te dragen. Dat moment is nu aangebroken. Een brede maatschappelijke discussie is nodig van preventie en mentaal welzijn tot re-integratie en inclusie. Voor een warmere samenleving waar iedereen kansen kan krijgen.
Federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke bracht in zijn beleidsverklaring volksgezondheid veel problemen in kaart die aangepakt moeten worden. Een uitdagende agenda.
Contradicties
Iedereen is het erover eens: er is nood aan ‘meer handen aan het bed’ en als burger verdienen we ‘meer gezondheid voor ons geld’. Maar hoe krijgen we die handen aan het bed als de mentale en fysieke druk te hoog geworden is voor de werknemers? Al jaren wordt er geprobeerd om het mentale welzijn te verbeteren. Waarom slagen we er niet in om het tij te keren?
Iedereen is het erover eens: we moeten meer geld uitgeven aan preventie. Maar in de praktijk blijft een grote hap uit het overheidsbudget gereserveerd voor curatie en complexe zorg. En hoe rijmen we die ambitie met een gebrek aan daadkracht om iets te ondernemen tegen ultrabewerkte voeding en voedselmoerassen, zaken waarvan we weten dat ze alle preventieve maatregelen sowieso tenietdoen en in de plaats zorgen voor meer chronische ziektes en overlijdens?
Iedereen is het erover eens: we moeten meer mensen aan het werk krijgen. Maar wat doen we met het potentieel van mensen met een beperking die een zinvolle bijdrage kunnen en willen leveren aan de maatschappij maar nu vaak vergeten worden?
Naast het feit dat inclusie van mensen met een beperking op de werkvloer de hele maatschappij warmer maakt, biedt het ook op economisch vlak kansen meerwaarde. En toch slagen we er niet om werk werkbaar te maken voor iedereen.
Mantelzorg en eerste duizend dagen
En wat gezegd van de nulde lijn? Er vindt een transitie plaats van zorg vanuit het ziekenhuis naar de thuissituatie. Maar we vragen ons amper af of de randvoorwaarden daarvoor zijn ingevuld. Wat bijvoorbeeld met ondersteuning voor mantelzorgers? Zonder extra ondersteuning, zijn zij de volgende om uit te vallen, met alle menselijke en economische schade van dien.
Waarom besteden we als maatschappij 70 procent van het totale gezondheidszorgbudget aan de laatste drie levensjaren, terwijl we door meer te investeren in de eerste duizend dagen van het leven een betere basis kunnen leggen voor een goede psychische en fysieke ontwikkeling? Waarom investeren we niet gericht meer in mensen die in armoede leven en in een financiële onzekerheid een kind proberen op te voeden?
Dragend netwerk
Al die en nog veel meer vragen zijn niet enkel gericht aan de overheid, maar aan de volledige samenleving. Ja, ook wij burgers dragen een verantwoordelijkheid.
Met Fabric of Society willen we die verantwoordelijkheid opnemen. Dit platform ontstond toen de Belgische Vereniging van Voorzitters van Medische Raden (BVVMR) een zorgcongres voorbereidde. Toen bleek dat de vragen die op tafel lagen veel verder reiken dan de gezondheidszorg alleen, besloten we om in plaats van een zorgcongres een breder maatschappelijk platform op te richten.
We willen structuren die vaak los van elkaar te staan, met elkaar verweven tot een dragend netwerk. Tot een ‘fabric’. Dat doen we met een apolitiek netwerk, op een inclusieve manier: experts, beleidsmakers, zorgverleners en burgers samen.
Want we moeten systemen die in hun eentje gedoemd zijn, laten werken door ze met elkaar te verbinden.
Reacties