Hoezo? Ambulant?

In het sociale werkveld gebruiken we elke dag veel woorden. Niet alleen het vakjargon, maar ook gewone woorden verbergen soms een onduidelijke of gevoelige lading. Sommige woorden ruimen ook plaats voor nieuwe woorden. In deze column gaan we op zoek naar soms verborgen betekenissen en debatten.

Rondlopen

Neem nu de term ‘ambulante hulpverlening’. Meestal bedoelen we daarmee alle vormen van hulp, buiten de context van een residentiële voorziening of een ziekenhuis. Ambulant staat dan gelijk met ‘niet-residentieel’, soms nog het ouderwetse ‘extramuraal’, buiten de muren van de instelling.

Het woord ambulant komt van het Latijnse ‘ambulare’, letterlijk ‘wandelen’ of ‘rondlopen’. Maar wie gaat hier eigenlijk op stap? Er zijn immers veel meer ambulante hulpvragers dan ambulante hulpverleners.

‘Het woord ambulant komt van het Latijnse ‘ambulare’: wandelen of rondlopen. Maar wie gaat hier eigenlijk op stap?’

Na een succesvolle zoektocht, stappen die ambulante hulpvragers naar een beschikbare hulpverlener. Ze komen er netjes op tijd en binnen de beschikbare openingsuren van het ambulant centrum. Eens de balie en de wachtzaal gepasseerd, zitten ze in een zetel tegenover een ambulante hulpverlener, gescheiden van een laag salontafeltje met een doosje Kleenex.

Dit hebben we nog gezien. Bij de huisarts, die bijna nooit meer aan huis komt, maar in ons taalgebruik nog steeds ‘huis-arts’ is. In veel andere talen, zoals Frans of Engels, is deze arts een ‘generalistische arts’, met een praktijk op een ander adres dan het jouwe.

Loketten

De ambulante praktijk kennen we ook in de talloze loketten, als ze al open zijn. Daar zitten ambulante hulp- en dienstverleners soms achter hoge balies met een verschuifbaar glasraam, al dan niet met spreekgaatjes. En de zetels worden harde stoelen.

‘In al deze ambulante settings zijn het dus alleen de hulpvragers of hulpzoekers die ambulant zijn.’

In al deze ambulante settings zijn het dus alleen de hulpvragers of hulpzoekers die ambulant zijn. Helemaal in de lijn van het klassieke consultatiemodel blijven de hulp- en dienstverleners gewoon ter plaatse, in hun vertrouwde omgeving met hun eigen regeltjes en afspraken. Dat kan best wel leiden tot kwaliteitsvolle hulp, maar het blijft toch een beetje ‘zitvlakhulpverlening’, intra muros van het ambulant centrum. Het lijkt daardoor eerder residentieel.

Echte ambulante hulpverleners

Er zijn natuurlijk ook ‘echte’ ambulante hulpverleners. Zij komen zelf naar je toe, thuis, op school, op het werk, in een kraakpand, in een opvangcentrum… zeg maar: in de leefwerelden van de cliënt, privaat en publiek.

Zo’n mobiele hulpverlening kan best ingrijpend zijn, met begrippen als ‘bemoeizorg’ of de Nederlandse slogan ‘erop af’. Maar de mobiliteit gaat uit van de hulpverlener, in de richting van relevante plekken of vindplaatsen. Daar waar de cliënt de gastheer is aan diens keukentafel of waar beiden samen de publieke ruimte delen.

Lees ook

Moeten sociale professionals gastvrij zijn?

Dit wordt soms op één lijn gezet met outreachend werken. Zij het, zegt Cis Dewaele, dat een outreacher niet naar een bestaande cliënt stapt, maar wel op zoek gaat naar de afhakers: “Wie outreachend werkt, wijst diensten en organisaties op hun taak om zich aan te passen aan hun doelpubliek. Zo voorkom je dat mensen van het kastje naar de muur gestuurd worden.”

Kortom, echte ambulante hulpverlening breekt uit het keurslijf van het pseudo-residentiële consultatiemodel en opent daardoor een rijke waaier aan contexten en perspectieven. Dat doet deugd aan een mens.