Meten hoeveel steun iemand nodig heeft

Oude defect-denken is terug

Personen met een handicap hebben ondersteuning nodig. De toekenning van die ondersteuning moet objectief en rechtvaardig zijn. Een nieuw zorgzwaarte-instrument meet hoeveel hulp iemand nodig heeft. Oostrem, een voorziening voor mensen met een handicap, kreeg voor het eerst ‘inschalers’ over de vloer. Ondanks hun inspanningen lieten die een negatieve indruk na.

handicap
©amy gizienski @flickr

Veel aanwezigen

De voorbije weken werden verschillende gebruikers van onze voorziening ingeschaald met het zorgzwaarte-instrument. Deze bevragingen duren twee tot drie uur en er staat telkens één gebruiker centraal. Om alles vlot te laten verlopen, sluit er minstens één iemand uit het persoonlijk netwerk aan als informant. Meestal is dit een ouder, broer of zus.

“Eén bevraging duurt twee tot drie uur.”

Ook de gebruiker is aanwezig. Hij kan ervoor kiezen om het gesprek na een half uur te verlaten. Tot slot is er ook iemand uit het professioneel netwerk aanwezig. In Oostrem nemen zowel een betrokken begeleider als de ortho-agoge deel. Op deze manier kunnen de gesprekken zo vlot en correct mogelijk verlopen.

Emotionele impact

Doorheen de verschillende bevragingen werd duidelijk dat de emotionele impact van zo’n gesprek niet onderschat mag worden. De gebruikte vragenlijsten informeren naar alle aspecten van het dagelijks leven: zelfstandigheid, vaardigheden, gedrag en emoties…

“Privacy lijkt niet meer te bestaan.”

De vragenlijsten zijn zo opgesteld dat de focus komt te liggen op wat de gebruiker niet kan. Op die aspecten van het functioneren die het samenleven met anderen bemoeilijken. Privacy lijkt niet meer te bestaan. Een gesprek over talenten, mogelijkheden, persoonlijkheid en karakter is niet aan de orde.

Groot verschil

Kan het verschil met de visie en het dagelijks werk in de gehandicaptenzorg nog groter zijn? Als begeleider vertrek je elke dag vanuit de mogelijkheden van mensen. Wat kan hij? Wat doet hij graag? Hoe zorgen we ervoor dat de gebruiker een maximale impact heeft op zijn eigen leven?

“De focus op beperkingen is confronterend.”

Het zorgzwaarte-instrument noteert dat de gebruiker geen tijdschrift kan lezen. Het begeleidend team ziet vooral dat dezelfde gebruiker ontzettend veel plezier ervaart in het bladeren in dat tijdschrift en dit volledig zelfstandig kan. De gebruiker kan misschien geen betaald werk verrichten, maar hij is een waardevolle aanwezige in alle ateliers waaraan hij deelneemt.

Even bekomen

De focus op de beperkingen van de gebruiker is confronterend voor al diegenen die bij de inschalingen betrokken zijn. Ze geven aan dat ze achteraf toch even moeten bekomen.

“Voor familie is de confrontatie nog harder.”

Ook voor de aanwezige familie is de confrontatie hard. Ze willen graag vertellen waar de zoon, dochter, broer of zus wél goed in is, hoeveel plezier ze soms samen beleven, hoe fier ze zijn op wat hij de voorbije jaren al heeft geleerd en bereikt… In plaats daarvan moeten ze vertellen hoeveel hulp hij nodig heeft en wat er soms moeilijk loopt. Ze worden geconfronteerd met wat broer of zus, zoon of dochter niet kan, misschien nooit zal kunnen.

Oud en jong

Een aantal gebruikers heeft de voorbije jaren door ouderdom of een toenemende fysieke beperking meerdere vaardigheden verloren. Het maakt heel wat los als je daar plots moet bij stilstaan.

Andere gebruikers staan in het begin van hun volwassen leven. In plaats van als familie te mogen hopen en dromen, worden zij met hun neus op de harde feiten gedrukt. Dus moet ook elk betrokken familielid achteraf op adem komen. Het is nodig om even te kunnen napraten, de emotie even toe te laten en de focus terug te verleggen.

Positief perspectief

Maar eerst is er de nazorg voor de gebruiker. Ook voor hen is het gesprek emotioneel belastend. Bekijk dit even uit zijn perspectief. Samen met je familie en begeleiders heb je niet alleen stilgestaan bij je beperkingen en je minder leuke eigenschappen, je hebt al deze informatie ook nog eens moeten delen met iemand die je totaal niet kent.

Misschien zijn er wel dingen gezegd waar hij het niet mee eens is. Misschien gaat de persoon met een handicap erg twijfelen aan zichzelf. Misschien was de confrontatie met zijn beperkingen meer dan wat hij op dat moment aankon.

“Hoe minder iemand kan, hoe meer middelen.”

Na jaren werken aan competenties, talenten en mogelijkheden werd het oude defect-denken terug opgediept. Hoe minder iemand kan, hoe meer middelen. Hoe meer iemand kan bereiken door een aanhoudend geloof in de eigen krachten, hoe zwaarder de afstraffing. Dat iemand maar evolueert door niet aflatende steun van familie en professionelen is van geen tel. Dat positief perspectief moet in het zorgzwaarte-instrument centraal staan.

Thema's

armoede, diversiteit, ethiek, gebruiker, geestelijke gezondheid, gezin, gezondheid, handicap, jong, justitie, management, methodiek, onderzoek, opleiding, organisatie van zorg, ouderen, overheid, preventie, sociale professional, vermaatschappelijking, werken, wonen